وتار
گشتپرسی و دەوڵەت

لەتیف فاتیح فەرەج


ریفراندۆم یان گشتپرسی وەك مافی چارەی خۆنووسینەكەی لینین كاتی خۆی باسیكرد مافی رەوای هەموو ئەو خەڵكانەیە كە لە چوارچێوەی وڵاتێكدا دەژین و ویستی ئازادی و سەربەخۆیی زیاتریان هەیە، یان روونتر ویستی خۆخاوەنی و خۆبەڕێوەبەرییان هەیە، زۆر جار گشتپرسی بێ هیچ توندوتیژی و كاردانەوەیەك بەڕێوەدەچێت، بۆ نمونە لە هەرێمی كوردستان، لە ساڵی 1992 ئەو هەڵبژاردنەی كە كرا، خۆی لە خۆیدا گشت پرسی بوو، بەڵام بێ‌ كەركوك، هەموو خەڵكی باشوری كوردستان لەو سێ‌ پارێزگایە لەماوەیەكی كەمدا، چەند گشتپرسییەكی بەڕێوەبرد، راپەڕین، كۆڕەو دواتر هەڵبژاردن، لە دوای 2003شەوە ئیدی ئەم هەرێمە بە كەركوكیشەوە" كوردی ناوچە دابڕێنراوەكان " لە 2005 دەنگیان بە سەربەخۆییدا، راپرسییەكە رێك لەكاتی هەڵبژاردنەكە بەڕێوەچوو، كەواتە كورد لە باشوری كوردستان چەند جارێك ئەو گشت پرسییەی كردووەو بڕیاری خۆی داوە، ئەوەی دەمێنێتەوە ئەوەیە، ئێستا خەڵكی كوردستان گەیشتونەتە ئەو راستییەی كە ژیان كردن لەگەڵ عێراق بەمجۆرە زۆر ئەستەمە، عێراق هەرگیز نەبووەتە دەوڵەت، دەوڵەتێك كە ویست و رەزامەندی زۆرینەی لەسەر بێت، لە عێراقدا نە شیعە تا 2003 مافەكانیان دابینكراوە، نە كورد گەیشتووە بە خەونەكانی خۆی و هەستی كردووە شوناسی عێراقی شوناسی ئەوە، ئەمە مێژوویەكی دوورو درێژی هەیە، هیچ حیزبێكی كوردی بەوانەشەوە كە پاشگری عێراقیان هەڵگرتووە، هەرگیز خۆیان گرێنەداوە بە عێراقەوە، نەهیوا نەرزگاری، نە پارتی و نەكاژیك و نەئەوانی تر ، تەنانەت لەناو حیزبی شیوعیشدا باڵە كوردستانییەكە دیدوبۆچونی جیاوازیان هەبووە، ئێستا كە یاداشتی سەركردە كوردەكانی شیوعی دەخوێنینەوە لەو راستییە دەگەین .
چ لەسەردەمی قەڵەم و موڕاجەعاتا، چ لەسەردەمی شەڕو شۆڵ و روبەڕوبوونەوەدا هەرگیز مرۆڤی كورد خۆی بە عێراقی نەزانیوە، وەك ئەوەی كە دەستبەرداری تەواوی خەونەكانی خۆی بێت و ببێتە عێراقی، ستەمكاری و كۆكوژی و چەوسانەوەو عەرەباندن و بەعساندن و تاراندن و ئەنفال و كیمیاباران، زیاتر ئەو راستییەیان روونكردەوە كە كورد ناتوانێ‌ عێراقی بێت، تەنانەت ئەگەر بشتوانێ‌ عێراقییەكان ئاوا بیری لێناكەنەوە كە عێراقییە، ئەمە جیاوازییەكی روونە لە گەڵ ئەوەی لە كیوبكی كەنەدی یان كەتەلۆنیای ئیسپانی هەیە، كیوبك لەلایەن كەنەدییەكانی ترەوە فڕێنەدراوەتە دەرەوەو تا رادەیەكی زۆر هەموو سەربەخۆییەكی هەیەو تەنانەت لە ساڵی 2006وە لەژێر پەرچەمی نەتەوە یەكگرتوەكاندایەو لەگشتپرسی ساڵی 1995یشدا هێندەی نەمابوو سەربەخۆیی رابگەیەنێت، ئەمە بۆ كەتەلۆنیاش هەروایە، ئیسپانییەكان نایانەوێ‌ كەتەلۆنیا بەجێیان بهێڵێت، كەتەلۆنیایەك كە لە ساڵی 1931وە ئۆتۆنۆمی هەیەو خۆی خۆی بەڕێوەدەبات و خۆشیان زۆرینەی ئەو 7ملیۆن و نیوە وا تەماشای خۆیان دەكەن كە زیاتر كەتەلۆنین تا ئیسپانی، بەڵام ئیسپانییەكان هەرگیز نەیانویستووە كەتەلۆنیا دەركەنە دەرەوە .
گشت پرسی و باشوری كوردستان:
ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ پێش دروستبوونی دەوڵەتی عێراق بەم جۆرەی ئێستا، هەرگیز ویلایەتی موسڵ و كاتێكیش كە شارەزوریش هەبووە، خۆیان بە گرێدراوی ویلایەتەكانی دیكەی بەسڕەو بەغدا نەزانیوە، تەنانەت لە ئەمارەتەكانیشدا ئەمارەتی بابان یان سۆران خۆیان وانیشانداوە كە ئەمارەتی سەربەخۆن و سەر بەهیچ لایەكی دیكە نین، ئەمە لە شیعری شاعیرانی ئەو سەردەمەشدا رەنگی داوەتەوە، لە جەنگی جیهانی یەكەمیشدا كە ئیتر گڵۆڵەی دەوڵەتە نەخۆشەكە كەوتە لێژی و ویستی سەربەخۆیی و خۆخاوەنی و خۆبەڕێوەبەری لە باشوری كوردستان بە شێوەیەكی بەرچاو دەركەوت و شێخ مەحمود چەندین جار راشكاوانە باسی خۆبەڕێوەبەری كردووە، سەیر لەوەدایە وەڵامی ئەم ویستە لەلایەن ئینگلیزەوە ئەوە بووە بۆ یەكەمجار چەكی قەدەغەكراو لەسەر سلێمانی تاقیكراوەتەوە، بۆ ئەوەی باشوری كوردستانیش بخرێتە سەر عێراق خەڵكی باشوری كوردستان لە سلێمانی و هەولێرو كەركوك بە كۆمەڵێ‌ پێش مەرجەوە رازیبوون و مەلیك فەیسەڵ و بەریتانیاش تارادەیەكی زۆر بەو پێشمەرجانە رازی بوون زۆرینەی كوردی باشوری كوردستان لەو سەردەمەدا دەنگیان بەخۆبەڕێوەبەری دا، تەنانەت لە دەیان بۆنەدا ئەم خواستەیان دووبارە كردەوەو نوسراوو یاداشتیان ئاراستەی بەریتانیاو حكومەتی عێراقی كرد، دەكرێ‌ مرۆڤ بۆ زانینی ئەو بارودۆخە بگەڕێتەوە بۆ كێشەی ویلایەتی موسڵ و بۆچوونەكانی نووسەرانی ئەو سەردەمەو بەڵگەنامەكانی ئینگلیزو دەوڵەتی عێراقیش پێكەوە .
باشوری كوردستان لەدەرەوەی خواستی خەڵكەكەی گرێدرا بەعێراقی عەرەبییەوە، لەمەدا تەنانەت هەموو بەریتانیەكانیش یەكڕانەبوون و هەندێكیان پێیان وابوو ئەوە ستەمە لەكورد دەكرێ‌، لەوساتەشەوە تا رۆژی ئەمڕۆ بۆ یەك چركە نەعێراق بووە بەدەوڵەتێكی دروست، نەخەڵكی كوردستان خۆیان بە عێراقی زانیوە .
لە عێراقدا جیاكاری هەبووە :
ئەگەر ئاوڕ لە هەرسێ‌ قۆناغی عێراقی دوای بیستەكان بدەینەوە، چ لەسەردەمی "پاشایەتی بیستەكان بۆ 1958 " قۆناغی كۆماری 1958 بۆ 2003، قۆناغی دوای 2003 واتە قۆناغی فیدراڵی و قۆناغی گواستنەوە، لەهەرسێ‌ قۆناغەكەدا پەیوەندییەكی دروست لەنێوان بەغداو هەرێمی كوردستاندا نەبووە، عێراق خۆشی هۆكاری نەبوونی ئەو پەیوەندییە دروستە بووە، عێراق بە هۆی ئەوەی هەمیشە لەنادەوڵەتیدا بووەو هەمیشە وەك دەوڵەتێكی فشەڵی سیاسی و ناجێگیرو توندوتیژ دەركەوتووە، سیماكانی ستەمكاری و دیكتاتۆریەت زۆر بە ڕوونی پێیەوە دیار بووەو هەرگیز دەوڵەتی كۆكەرەوە نەبووە، لەسەر بنەمای هاوئاستی و وەكیەكی و هاوڵاتیبوون و تادوایی .
شەڕو شۆڕی بەردەوام، خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی بەردەوام، ستەمكاری و كوشتوبڕی بەردەوام، نەگەڕانەوە بۆ بەشداری و هاوبەشی و پێكەوەیی، ئەمانە هەموو وایانكردووە، كورد لەهیچ قۆناغێكدا نەپشكداری بەڕێوەبردن و دەوڵەتداری بێت بەپێی قەبارەی خۆی، نەمافی ئەوەی هەبێت لەناوچەكەی خۆیدا خۆبەڕێوەبەری بكات، ئەمە لەساڵی 1991 بە دواوە تارادەیەك خوێندنەوەی جیاوازتر هەڵدەگرێ‌، لە چوار چێوەی وڵاتێكی ئاوادا ناكرێ‌ بڵێین ئارامی و تەناهی و ئاسایش دێنەدی، بۆ ئەمەش دەوڵەت نەیاری راستەقینەی ئارامی و تەناهی بووە، لەبەرئەوەی رێگەی بەبیركردنەوەی جیاوازو جیاوازی نەداوە.
گشتپرسی و خۆخاوەنی :
گشتپرسی یان راپرسی، جگە لەوەی پێویستی بەوەیە كۆدەنگییەكی لە سەر دروست بێت، لانی كەم لە بارودۆخی وەك ئەوەی هەرێمی كوردستان و عێراقدا، كە هەرگیز پێكەوەژیانێكی درووست نەبووە، هەروەها پێویستی بە چاودێری لایەنی سێیەمیشە، بۆ هەرێمی كوردستان و كەركوكیش لە گەڵیدا زۆر گرنگە جگە لەكورد، ئەوانی تر كلدۆئاشورو توركمان و عەرەبەكانی كەركوك و موسڵ و بەتایبەت ئەوانەی دەشتی موسڵ لەگشتپرسیدا لەگەڵ كورد بن، نەك لەگەڵ مانەوە لەعێراق، ئەمە پێویستی بە چاودێری لایەنی سێیەمە، لایەنی سێیەمیش زۆر بەلایەوە گرنگە جگە لەكورد رای ئەوانیتر بزانێ‌، كە قسە لەئامادەسازی دەكرێ‌ لەم روانگەیەوەیە نەك ئەوەی وا لێكبدرێتەوە كە ئەو ویستە نییە.
بۆ گشتپرسی پێویستە بەردەوام بەر لە دەستپێكردن بەماوەیەكی زۆر بەردەوام بابەت و دیدارو میتینگ و دیبەیت بەڕێوەبچێت و تەمومژی ئەوە بڕەوێنرێتەوە، كە راپرسی و گشتپرسی بۆ لەبیركردنی ئەوانیتر، یان بۆ ئەوەیە مافی خەڵكانێك نادیدە بكرێ‌، دەبێ‌ ئەوە روونبكرێتەوە كە گشتپرسی خۆخاوەنی و لەسەرپێی خۆ وەستانە .
دەوڵەت هیوایە ، بەڵام چۆن؟
جۆشێ‌ بدەن وەكو هەنگ تەدبیر بكەن بە بێ‌ دەنگ
ئەسبابی شەڕ پەیدا كەن تۆپ و تفەنگ و هاوان
حاجی قادری كۆیی لەشیعری خاكی جزیرو بۆتاندا بەوجۆرە ئامۆژگاری كورد دەكات، واتە دەوڵەت پێویست و كەلوپەلی تایبەت بەخۆیشی دەوێت، ئێمە جارێ‌ لەسەر ئەوە قسەناكەین، كە ئەوانیتر، دەوروبەر، كاردانەوەیان چۆن دەبێت و دەبێ‌ تاكوێ‌ بایەخ بەو كاردانەوانە بدرێ‌؟.. ئێمە قسە لەسەر پێویستییەكانی دەوڵەت دەكەین، بۆ ئەوەی بەرەو رووی شكست نەبێتەوە، یان نائومێد بێ‌، هێزی پاراستنی هەر خەون و هیوایەك زۆر گرنگە، ئایا ناكرێ‌ یەكێ‌ لەهەنگاوەكان ئەوە بێت كە پێویستە سوپایەكی نیشتمانی ناحیزبی هەبێت؟ سوپایەك كە دامودەزگاكان و كارەكتەرە سیاسییەكان و هاوڵاتیان بپارێزێ‌ نەك بەگژیاندا بچێتەوەو بۆ لێدان و رێلێگرتنیان بەكار بهێنرێ‌، ئەو سوپایە پێویستە چەكی خۆی هەبێت و بەو چەك و چۆڵە نیشتمان و هاوڵاتیەكانی بپارێزێ‌، ئایا ئێمە ئەوەمان هەیە بەو مانایەی هێزێكی نیشتمانی ناحیزبی سەربەخۆ بێت و حیزبێك نەتوانێ‌ بەئارەزووی خۆی یاری پێبكات، ئایا تا ئێستا ئەو لەمپەرانە چین كە ناهێڵن ئەوە دروست بێت، بۆچی لەو بارەیەوە قسەمان نەكردووە؟ حاجی قادر هەر لەو شیعرەدا دەڵێ‌ :
بوڵغارو سیرب و یۆنان هەم ئەرمەن و قەرەتاغ
هەر پێنجیان بە تەعداد نابن بە قەدی بابان
هەر یەكە موستەقیلن كولێكی دەوڵەتێكن
ساحیبی جەیش و رایەت ئەركانی حەرب و مەیدان
ئەم شیعرە هی ناوەڕاست یان چارەكی سێیەمی هەزارو هەشت سەدەكانە، واتە بەلای كەمەوە 150 ساڵ لەمەوبەر نووسراوە، لەوێدا بەڕوونی باسی ئەوە دەكرێ‌ كە یەكێ‌ لەپایە گرنگەكانی دەوڵەت و دەوڵەتداری سوپاو ئاڵاو بڕیارو یەكڕیزییە، دوای زیاتر لە 150 ساڵ ئایا ئەو دەرفەتە رەخسێنراوە؟ قسە لەسەر فاكتەرە ناوەكییەكانە، ئەوەی ئەمڕۆ زۆر جێی مشتومڕە ئەوەیە دەوڵەت پڕۆژەی كێیەو دەكرێ‌ وەك پڕۆژەی كێ‌ سەیر بكرێت و بۆ.. نەك ئەوەی ئەمە پڕۆەیەكی گشتییەو دەبێ‌ گشتمان كاری بۆ بكەین و پایەكانی بچەسپێنین، لەڕاستیدا چەند هەنگاوێكی خێرا بۆ ئیشكردن لە سەر گشتپرسی و دواتر دروستكردنی دەوڵەت پێویستن لەوانە :
یەكەم: دروستكردنی سوپایەكی نیشتمانی دور لەدەستوەردان و جوڵاندنی حیزبی، سوپایەك زیاتر خەمی پاراستنی دەوروبەرو سنورەكانی بێت نەك بە بڕیاری حیزب بجوڵێتەوەو پەلامار بدات .
دووەم: ئابورییەكی سەربەخۆو ئازادو بەهێز، راستی ئەگەر ئابورییەكی سەربەخۆو ئازاد هەبێت، چەند ئامانجێك دەپێكێت :
-نیگەرانی و ترس ناتوانێ‌ بەر بەهەنگاونانەكە بگرێت .
-پەیوەندیەكی دروست لە نێوان دەسەڵات و هاونیشتمانیدا دەبێت و متمانە بەیەكتر زیاد دەكات .
-بواری دەستوەردانی دەرەكی كەمدەكاتەوە و نایهێڵێ‌ .
سێیەم: پێكەوەژیان و پێكەوە هەڵكردن و یەكتر قەبوڵكردنی سیاسی بە هەموو جیاوازییەكەوە ، واتە لەپرسی گشتپرسی و دەوڵەتدا دەبێ‌ لانی كەمی كۆدەنگی و پێكەوەیی لە نێوان ئایدۆلۆژیاو بیروبۆچونە جیاوازەكاندا هەبێت.
چوارەم: زۆر گرنگە دەوروبەرو وڵاتانی دوریش دڵنیابن لەوەی كە ئەم هەنگاوە بۆ زیاتر سەقامگیری و ئاشتی و پێكەوەژیان و دورخستنەوەی شەڕو نەهامەتییە.
پێنجەم: گشتپرسی و دەوڵەتسازی پڕۆژەیەكی گشتییە، واتە ئەمە دەبێ‌ هەمووان بەشداربن تێیدا، دەكرێ‌ كەسێك رۆڵی كۆكەرەوە ببینێ‌، بەڵام لەدواجاردا ئەمە پڕۆژەیەكی هەموانییە، ئەحمەدی خانی دبێژێ‌ :
گەردی هەبووا مە ئیتیحادەك
ڤێكڕا بكرا مە ئینقیادەك
رۆم و عەرەب و عەجەم تەمامی
هەمیان ژمەڕا دكر خولامی
تەكمیل دكر مە دین و دەولەت
تەحسیل دكر مە عیلم و حیكمەت
گشتپرسی پڕۆژەی هەمووانەو دەكرێ‌ پێكەوەیمان هەبێت، ناكرێ‌ بۆ پرسێكی واگرنگ خەڵك و لایەنەكان بەسەر دوو بەرەی دژو لەگەڵ دابەشبن، یان پڕۆژەكە بەجۆرێك خاوەندارێتی لێبكرێ‌، كە خەڵكانێك نەیانەوێ‌ بەهی خۆیانی بزانن، یان بەوجۆرە یاری پێبكرێ‌ كە گوایە هەندێك دژایەتی دەكەن، ئەم بابەتە كە بەوجۆرە یاری پێكرا لە بایەخ و گرنگییەكەی كەمدەبێتەوە.
كەی گشتپرسی دەكرێ‌ ؟
هەرچەند دەبوایە من پێشتر ئەوەم روونكردبایەتەوە، كە لەبری راپرسی، گشتپرسی-م داناوە، دیارە مەبەستەكە بەشداری گشتییەو دەشێ‌ هەردوو زاراوەكە گونجاو بن، ئەگەر چی لە هەردوو باردا بەشدارییەكە لەسەروو 18 ساڵەوە دەگرێتەوە، ئێستا قسە لەسەر ئەو كاتە دەكەین كە لەبارە بۆ گشتپرسی، دەبێ‌ ئەو راستییە بزانین لەكاتی شەڕو ئاژاوەو ناجۆریدا، یان لەبارودۆخێكی خراپدا ناكرێ‌ گشتپرسی بكرێ‌، نە كەتەلۆنییەكان نەكیوبك نەهیچ شوێنێكی دیكە لەكاتی ناجۆردا ئەو هەنگاوەی نەناوە، هەنگاوی لەوبابەتە پێویستی بەكاتی لەبارو ئاسایش و كەش و هەوایەكی ئارامە، پێویستە لەكاتێكدا بكرێ‌ كە زۆرترین ئەوكەسانە مافی بەشداریان هەیە ئەو هەلەیان بۆ بڕەخسێ‌، نەلەناوخۆ نەلەدەرەوەو دەوروبەر نەیارو دژی نەبێ‌، یان كێشەی بۆ دروست نەكرێ‌ ، لەدۆخی ئێستادا :
یەكەم: تەواوی پێشمەرگە لە شەڕی داعشدایەو شەڕ لە هەموولایەكەوە لێمانەوە نزیكە.
دووەم: رۆژانە خەڵك ئەم وڵاتە بەجێدێڵن و سەری خۆیانهەڵدەگرن .
سێیەم: داتەپینێكی ئابوری بەرباد هەیەو ئابوری خەڵك لەوپەڕی خراپیدایە.
چوارەم: ئەم پرسە بە ئارامی لەگەڵ حكومەتی عێراق كاری لەسەر نەكراوەو هەنگاو بۆ لێكتێگەیشتنی نەنراوە.
پێنجەم: لەناوخۆدا بەجۆرێك كاری لەسەر كراوە كە پڕۆژەیەكی حیزبی و كەسییەو ئەمەش وەك دەستكەوت و ئیمتیاز نیشاندەدرێ‌، ئەوەش وایكردووە كە جۆرێك دژبەری بەیەكتر لەوبارەیەوە دروستبێت .
هەربۆیە بەر لەهەنگاونان بۆ گشتپرسی، پێویستە كۆسپ و لەندەكان لابدرێن و بارو دۆخێكی گونجاو بڕەخسێنرێ‌، ئەمەیش نەبۆ دوركەوتنەوەیە لە پرسەكە، نە هێنانەوەی بیانووە، ئەمە قسەكردنە لەو بارودۆخەی ئێستا هەرێمی كوردستانی پێدا تێدەپەڕێ‌ .
دەبێ‌ دەوڵەتمان هەبێت ، بەڵام چۆن؟
بوونی دەوڵەت بۆ ئەو نەتەوەو خەڵكانەی نەیانبینیوەو نەیانبووەو خەباتیان بۆ كردووەو هەقی خۆیان بووە هەیانبێ‌، زۆر پێویستە، بەقەد ئەوەش دەكرێ‌ نیگەرانییەكانی خۆمان لەدەوڵەتی ستەمكارو سەربازی و ناجۆر نەشارینەوە، قسەكە روونە كورد لەئێراق و لەئێران و توركیاو سوریاش لەدەوڵەتدا بووە، بەڵام چ جۆرە دەوڵەتێك، ئەو دەوڵەتانە چۆن سەیری كوردو پێكهاتە جیاوازەكانی دیكەیان كردووە، چۆن مامەڵەیان لەگەڵ جیاوازییەكاندا كردووە، ئایا ئەو دەوڵەتانە هیچ خۆشگوزەرانی و ئارامییەكی دروستیان بەهەموو ئەوانی تر بەخشیوە، ئایا خودی دەوڵەتەكان لەسەر بنەمای ناسیونالیزم و چەوسانەوە كاریان نەكردووە، لەتوركیا كوردو تورك وەك یەك سەیر كراوە یان " بەختەوەر ئەوە بووە بڵێ‌ توركم " لەسوریا كوردەكان مافی ئەوەیان هەبووە كە عەرەب هەیبووە، لە عێراق و ئێران رووبەڕووی زەبرو زەنگ و كوشتن و سڕینەوە نەبوونەتەوە، ئایا دەمانەوێ‌ چ ئەزمونێك هەڵبژێرین، دەوڵەت بۆ هاوڵاتییەكان و خەڵك، یان دەوڵەت بۆ ستەمكاری و سەرهەڵدانی دیكتاتۆریەت؟
راستە كورد مافی خۆیەتی لەسەر خاكی خۆی لەگەڵ هاونیشتمانیەكانی تری سەر خاكەكەیدا دەوڵەت رابگەیەنێ‌ و سەدان ساڵە ئەم نەتەوەیە لەو مافە سەرەتاییە بێبەشكراوەو بەهەموو جۆرێك سەركوتكراوە، بەڵام بۆ ئازادی و سەربەستی خەباتی كردووەو خەونی بەدەوڵەتەوە بینیوە یان بۆ ئەوەی ستەمكاری بەرهەمبێنێ‌ ؟ هەرگیز ئەو قسەیە راست نییە كە خراپترین دەسەڵاتی كوردی بۆ كورد لە باشترین دەسەڵاتی عەرەبی و توركی و فارسی باشترە، راست نییە، چونكە خەباتكردن بۆ خەراپترین نییە خەبات بۆ لادانی خراپیە، كەواتە ئێمە دەوڵەتێكمان دەوێ‌ مرۆڤ تێیدا ئاسودە بێت، ئاسایش و ئارامی هەبێ‌، پێكەوەژیان و وەكیەكی هەبێ‌ .
راستی ئەگەر دەوڵەتێكمان هەبێت هاوشێوەی دەوڵەتەكانی عەلی عەبدوڵا ساڵح و بەشار ئەسەدو سەدام و حوسنی موبارەك و زۆری تری هاوشێوەیان ئەو دەوڵەتە نەبێ‌ باشترەو ناكرێ‌ بەو دەوڵەتەو ئیش كردن بۆ ئەو دەوڵەتە فریوی خەڵك بدرێت و تەخوینی ئەوانە بكرێ‌ كە رەخنەیان هەیە بەرانبەری، سەدان ساڵە رەخنەی توند لەشێوازی دەوڵەت دەگیرێ‌ لەئەوروپاو كەسیش تەخوین ناكرێ‌، تەنانەت كارڵ ماركس هەر بڕوای بەو شێوازە دەوڵەتە نەبوو كە هەبوو، وەك دەوڵەتەكانی فەڕەنساو بەریتانیاو ئەڵمانیا، رەخنەی زۆر توندیشی لێدەگرتن، لەگەڵ ئەوەش نووسینەكانی دوای خۆی و تا ئێستاش بایەخی زۆریان هەیەو هەمیشە لە نێو كۆڕو قسەو باسە سیاسی و ئابورییەكاندا ئامادەییان هەیە .
لەگەڵ و دژی گشتپرسی:
چەندە گشتپرسی بۆ چارەنووس یان بابەتێكی هەستیار بۆ نمونە هەمواری دەستور، پێویستە، هێندەش ئەوە پێویستە بەر لەدەستپێكردن هۆكارو ئامانجەكانی روونبكرێتەوەو دەیان راپرسی لەچوار چێوەی بچوكتردا بكرێ‌ بۆ زانینی دژو لە گەڵەكانی گشتپرسی، (هۆیە دژییەكان) و (هۆیە لەگەڵییەكان) باس بكرێت و قسەی لەسەر بكرێ‌، ئەوانەی دژن بۆ دژن؟ نیگەرانیەكانیان دیدوبۆچوونیان بەهەند وەربگیرێ‌، ئەوانەی لە گەڵن بۆ لە گەڵن؟ هۆشیاری لەگەڵ بوون، بەهای لەگەڵ بوون، پرسیارە جیاجیاكانی ئەم بابەتە پێویستیان بە روونكردنەوەی زیاترە، ناكرێ‌ دژەكان وەك تەنی نامۆ یان نانیشتمانی سەیر بكرێن، لە كیوبك ئەوانەی لە گەڵ نەبوون نەكرانە خائین و دوژمن، ئەمە بۆ كەتەلۆنیاش وایە بۆ ئێرلەندای باكورو وێڵزو شوێنگەلی دیكەش هەروایە، دەكرێ‌ خەڵكانێك جیاواز بیر بكەنەوە، هۆو بیانووی خۆیان هەبێ‌ بۆ ئەوە ئەمەش حاڵەتێكی زۆر ئاساییە.

‌ 2385 جار بینراوه‌
27/02/2016
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
راپرسی
کێ بەرپرسە لەم دۆخەی ئێستای کوردستان؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved