نوێترین
100 كه‌سایه‌تی داوا ده‌كه‌ن كه‌یسی 16ی ئۆكتۆبه‌ر ببرێته‌ دادگا   |    سوپای عێراق چه‌ند شوێنه‌وارێكی كه‌ركوك ده‌كاته‌ شوێنی مانه‌وه‌ی سه‌ربازه‌كانی   |    حوكمی حه‌وت ساڵ زیندانی بۆ سێ كارمه‌ندی تاپۆ له‌ كه‌ركوك ده‌رده‌كرێت   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    یه‌كه‌مین وه‌زیری حكومه‌تی هه‌رێم له‌دوای 16ی ئۆكتۆبه‌ره‌وه‌ سه‌ردانی كه‌ركوكی كرد    |    به‌به‌شداری سلێمانی فێستیڤاڵی ڕاگه‌یاندنی كوردی له‌ سنه‌ به‌ڕێوه‌چوو   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    لیژنه‌ی كشتوكاڵ: رێگری له‌ هاورده‌كردنی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ ناكه‌ین كه‌ له‌ناوخۆ به‌رهه‌مناهێنرێن   |    په‌رله‌مان كار بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی كرێكاران ده‌كات   |    لیژنه‌ی خزمه‌تگوزاری داواده‌كات فۆرمی خۆراك نه‌مێنێت و هاوڵاتیان له‌جێی قه‌ره‌بوو بكرێنه‌وه‌   |   
كوردی  |   عربي
وتار
سیاسەتی وزە و گۆڕانی ئیقلیمی و جیهانی - بەشی حەوتەم

 د.مەدیحە سۆفی / ئەڵمانیا


تەواوكەری سیاسەتی وزە لە هەرێمدا
ڕەنگدانەوەی كۆمەڵگا و ئاستی وشیاری و مامەڵەی دید و بۆچوون و تێهەڵكێشی ئایدۆلۆژیا و دەرئەنجامی پلان و بەرنامە و هەستكردن بە گۆڕانێكی پۆزێتیڤی كۆمەڵگا بەرەو دونیای لۆژیك لە ژیاندا و زۆربوونی چینی ناوەند و سەقامگیری ئابووری و ئارامی و پێشكەوتنی زانست و تەكنەلۆژیا و توێژینەوەی زانستی بۆ هەر بوارێكی سودمەند بۆ مرۆڤایەتی، ئەمانە وزۆر دەستكەوتی دیكەی مرۆڤایەتی، هەموو پێكەوە دەبێ ببنە بەرهەمی سیاسەتی دروستی ئابووری هەر وڵاتێك كە خاوەنی ئەو گەنجینەیەی ژێر زەوی بێت، بەڵام بۆ ئەمڕۆ دەتوانین بڵێین: لە لایەكەوە تاقیكردنەوەكە تازەیە، لە لایەكی ترەوە، بەو تازەییەی پڕە لە گرێكوێرە و شێواوی و تەمومژ، پڕە لە پرسیاری خنكاو و پڕە لە بەرنامەی روكەش بۆ داهاتوویەكی نەزانراو، وڵامی ئەم پرسیارە، تەنها بە توێژینەوەیەكی زۆر ساكار بۆ ئاستی بیركردنەوەی تاكێكی ئەم كۆمەڵگایە، دەدرێتەوە، مەبەستم، ئەگەر هەبوونی دارایی ( دەوڵەمەندی ) و سیاسەتی دراوی ئەم حكومەتی هەرێمە و بەرنامە پەروەردەییەكەی و بوونی ئەو داهاتە، كاری لەسەر بنیاتنانی تاكی كورد و بیركردنەوەی كردبێت، ئەگەر بن دیوارەكانی، لە جەستە كەڵەكبووەكانی ئەو گەنجە پڕ لە وزە و توانا و هێزی كارە، چۆڵ كردبێت، ئەگەر ئەو هێزە پڕ لە توانا و ئاكتیڤەی خستبێتە بەر بەرهەمهێنان و روحی بڕوا بەخۆبوونی تیادا چاندبێت، كە ئەویش تاكێكە و دەتوانێ خزمەت بكات و داهاتی هەبێت و دەست بۆ بەرهەمی خۆماڵی خۆی ببات و بوونی خۆی وەكو هێز بسەلمێنێ، ئەگەر وای كردبێت بە مانای ئەوە دێت ئەو سیاسەتە رۆ چووەتە نێو گرفتی یەك بەیەكی ئەم جەماوەرەوە، ئەمڕۆ دەبینین كۆمەڵگایەكی توڕە و یاخی لە لایەكەوە و بێ كار و بێ بەرهەم و نەجوڵاو و مشەخۆر و وابەستە بە حیزب لە لایەكیترەوە و سیاسەتێكی تاكڕەویش لەوبەرەوە، فەرمانڕەوایی دەكات، هێشتا زۆر زووبوو دەست بكرێ بە دروستكردنی كۆمپانیا بۆ هێنانی ( كچانی بیانی وەكو خزمەتكار )، بۆ هێنانی ( كرێكاری بیانی) بۆ كاركردن، نەدەبوو لە سەرەتای سەرهەڵدانی ئابووری و بە پشتیوانی ئەو سامانی وزەیەی لە كوردستاندا هەیە، هێزی سامانی مرۆیی پشت گوێ بخرێ و نەكرێتە ناوەندی هەڵهێنجانی بەرهەم و ئەو توانای مرۆڤ و سامانی مرۆییە لەسەر بەرهەمهێنان رانەهێنرێ و هەموو وەكو بار لەسەر كۆمەڵگا ببینرێ و پەراوێز بخرێ و دەست بەتاڵ و بێ بەرنامە تێهەڵكێشی رەوتی رۆژانەی كاركردن و بەرهەمهێنان نەكرێن، گەورەترین تاوانە لە سەر خاكێ كە رێژەیەكی باشی گەنج و هێزی مرۆییت هەبێ و بێ كار بێت، لە كاتێكدا زۆربەی وڵاتانی پێشكەوتوو سەرقاڵی كێشەی هێزی كارە لە ئێستا و داهاتوودا. 
ئەوەی كۆمەڵگای ئێمە لە بارەی سیاسەتی وزەوە دەیزانێت، هەر ئەوەیە كەلە سایتەكانەوە لە بارەی گرێبەست و هاتنی كۆمپانیا و هەڵكەندنی بیر و دەركردنی جوتیار لەسەر ئەو زەوییانەی نزیكی ئەو چاڵەنەوتانەوەن، یا بوونی دووچینی زۆر دوور لەیەك لە ئاستی ئابووری و زۆر جیاواز لە ئاست و خاوەندارێتی دارایی و دەسەڵاتدا، یا شێوانی رێگاوبان بە ریزە تەنكەری ئاودیوبوو بەرەو چەپ و راستدا،یا ئەو سیما توركییەی باڵی كێشاوە بەسەر بازاڕ و خوێندنگا و رێستورانت و رێگاوبان و شێواز و هەڵسوكەوت و جل وبەرگ و تەنانەت بیناسازیش.
 ئێمە ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ ساڵی ٢٠٠٣ و پاش روخانی رژێمی بەعس، كە ئەو كاتە كورد لەوپەڕی هێزی و توانای خۆی بوو، ناوەندیش ئەوپەڕی ناتەبایی و ناسەقامگیری بوو، هەلی زۆر لەبەر دەستی كورد هەبوو وەلێ هەڵویست نەبوو، دیارە بەرەو خوار بوونەوە و گوڕینی هاوسەنگی گۆڕەپانەكە، هێدی هێدی فراكسیۆنی كوردی بەرەو لیژی برد، لەوانە كاركردن بە یاسای نەوت و گاز، كە لە بنەڕەتدا ئەو یاسایە خۆی لە ناوەندیشدا واتە لە بەغداش سەقامگیر و كاریگەر نییە، چونكە ئەم بوارە خۆی بوارێكی قورسە و لێزان و شارەزا و پسپۆری دەوێت، نەك دژایەتی حزبی و نەتەوەیی، سیاسەتی وزە لە كوردستاندا پێش ئەوەی لەسەر مێزی بەغدا بكرێ لەسەر مێزی ئەنقەرە یەكلایی دەكرێتەوە، گرێبەست لەگەڵ توركیا، لەسەر باجی برسێتی هاوڵاتیان دەبەسترێت، لەساڵی 2014 وە دژایەتی كردنی بەغدا، دژایەتی نێوخۆی باشور و هاوڵاتیان بوو، ئابووری سەربەخۆ هیچ پەیامێكی دروستی نەبوو جگە لە خزمەتكردنی ئیقلیمی زیاتر، هەڵسوكەوتی توركیا بۆ سیاسەتی وزە وەكو ( خانەخوێ)یە، توركیا لە كاتێكدا بە پشتیوانی وزەی باشوری كورستان لە یەكێتی ئەوروپا بێ منەت بوو و لە دەستكەوتنی هێزی پەرەسەندنی ئابووریەكەی خۆی دڵنیا بوو، لە كاتێكدا هەرچی كۆمپانیاكانی هەبوو، نەك هەر بۆ دەرهێنانی نەوت، بەڵكو وەكو پشكێك لەو چاڵە نەوتانە دەست بەكار بوون، پەینوەندیە ئابووریەكەی كوردستان، بەتایبەت لە بواری وزەدا، لەگەڵ توركیادا، پەیوەندیەكی روخێنەر بوو، بەتایبەتی پاش دەستبەسەراگرتنی چاڵەنەوتەكانی كەركوك و هەناردەی نەوتەكەی بۆ توركیا، ئەم هەنگاوە یەكێك بوو لە كاریگەریە سەرەكیەكانی تێكچوونی پەیوەندیەكان لەگەڵ بەغدا لەلایەكەوە لە نیوخۆدا، لە لایەكیترەوە نائارامی نێودەوڵەتی بەتایبەتی كۆمپانیاكانی بەڕیتانیا كە لە ساڵی 1927 وە خۆیان بە خاوەنی ئەركی دەرهێنانی نەوتی كەركوك دەزانن، لە هەمووی گرنگتر، تێهەڵكێشكردنی كۆمپانیای دەرهێنانی نەوتی روسی ( روزی رۆزنەفت) بە سیاسەتی نەوتی باشوری كوردستانەوە بەتایبەت نەوت و غازی كەركوك، كە ئاماژەی بنیاتنانی پێگەی روسیایە لەوێ و دواتر لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، كە هاوكێشەی هێزی رۆژئاوای لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لەق دەكرد و پێگەی روسیای زیاتر دەخستە نێو ناوچەكەوە، ئەم هۆكارە بە پشت بەستن بە زۆر دۆكۆمێنت و بەڵگە، جگە لە رێك كەوتنی پێشوەختی هەرێم لەگەڵ ناوەند و هاوپەیمانانی دژ بە شەڕی داعش بۆ كشانەوە لە شوێنەكانی پاش روخانی سەددام، یەكێك بوو لە هۆكارەكانی دەستبەسەراگرتنەوەی چاڵەنەوتەكانی كەركوك، كە لە راگەیاندنی پارتی وەكو خیانەتی ١٦ ی ئۆكتۆبەر لەقەڵەم درا.


‌ 266 جار بینراوه‌
06/04/2019
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
بورهان حاجی سلێمان
شوان داودی - گۆشه‌ی له‌ژێ چاویلكه‌وه‌
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved