نوێترین
100 كه‌سایه‌تی داوا ده‌كه‌ن كه‌یسی 16ی ئۆكتۆبه‌ر ببرێته‌ دادگا   |    سوپای عێراق چه‌ند شوێنه‌وارێكی كه‌ركوك ده‌كاته‌ شوێنی مانه‌وه‌ی سه‌ربازه‌كانی   |    حوكمی حه‌وت ساڵ زیندانی بۆ سێ كارمه‌ندی تاپۆ له‌ كه‌ركوك ده‌رده‌كرێت   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    یه‌كه‌مین وه‌زیری حكومه‌تی هه‌رێم له‌دوای 16ی ئۆكتۆبه‌ره‌وه‌ سه‌ردانی كه‌ركوكی كرد    |    به‌به‌شداری سلێمانی فێستیڤاڵی ڕاگه‌یاندنی كوردی له‌ سنه‌ به‌ڕێوه‌چوو   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    لیژنه‌ی كشتوكاڵ: رێگری له‌ هاورده‌كردنی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ ناكه‌ین كه‌ له‌ناوخۆ به‌رهه‌مناهێنرێن   |    په‌رله‌مان كار بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی كرێكاران ده‌كات   |    لیژنه‌ی خزمه‌تگوزاری داواده‌كات فۆرمی خۆراك نه‌مێنێت و هاوڵاتیان له‌جێی قه‌ره‌بوو بكرێنه‌وه‌   |   
كوردی  |   عربي
وتار
كێ جەنگی سێیەمی جیهانی هەڵئەگیرسێنێت

ئەحمەد رەجەب


لەم رۆژانەدا بە گەرمی دەنگۆی ئالۆزی و شەرو ئاژاوە لە نێوان سوننەو شیعە بڵاو بووەتەوەو هەندێ وڵات خۆی كردووەتە پارێزو بە پێی لێدوان و راگەیاندنەكانی بەرپرسە باڵاو گەورەكانی ئەو وڵاتانەئامادەن هەموو توانایان بخەنەگەر بۆ یارمەتیدانی هەوادارانیان و بۆ نموونە ئێران و عەرەبستانی سعودی.
سوننەكانی عێراق لە گەڵ شیعەكان ئاویان بە یەك جۆگەلە ناروات و، هەموو كات دان لە یەكتر جیر ئەكەنەوەو، بار گرژی دروست ئەكەن و، ئەمە لەلایەك و لە لایكی ترەوە عەرەبستانی سعودییە ژمارەیەك لە وڵاتانی سوننەی كەنداوی بەناوی بەرەی هاوپەیمان كۆكردووەتەوەو، لە دژی حوسییە شیعەكانی یەمەن شەر ئەكەن و، بە شێوەیەكی ئاشكرا ئێران یارمەتی حوسییەكان و شیعەكانی وڵاتانی كەنداو ئەدات و، هەردوو وڵات ئێران و عەرەبستانی سعودییە نەیانشاردووەتەوەو، لە راگەیاندن و میدیاكان بە قسەی زبرو ناشیرین و جنێۆدان سەرو گوێلاكی یەكتر ئەشكێنن.
توركیا زیاتر لە ساڵێكە شەرێكی خوێناوی بە نەخشەو پلانێكی دارێژراوی تۆكمە دژ بە كوردانی باكووری كوردستان هەڵگیرساندووەو، سەدان هەزار كەس لە سڤیلی بێ دەسەڵات دووچاری گرتن و زیندانیكردن و كوشتن بوونەتەوەو، لە سەر خاكی باوپاپیرانیان دەركراون و، ماڵ و سامانیان تاڵانكراوەو، وباخ و بێستان و رەزو دارستانەكانیان سووتێنراوەو، وئاوایی و گوندو شارەكانیان وێران كراوەو، توركیا سەرەرای ئەو تاوانانە ئالوودەی دەستێوەردانی وڵاتانەو، لە سالی 1974 وڵاتی قوبرسی كرد بە دوولەت و داگیری كردو، لە كاتی راپەرینی گەلانی سوریا كەوتە هەوڵدان بۆ دەستێوەردان و، هەرچەندە عەرەبستانی سعودییەوە قەتەر پارەیان بۆ رەجەب تەیب ئەردۆگان هەڵرشت و، خەرجی داعش و هەموو تیرۆریستان و توندرەوەكان مسۆگەر كرد، بەڵام توركیا بۆی نەرەخسا بچێتە ناو خاكی سوریا تا رۆژی 24/8/2016، ئەوە بوو لەو رۆژەدا شاری جەرابلوسی داگیركردو، ئەیەوێت هێرشەكەی پەرەپێبدات و بگاتە شاروچكەی باب و، هەوڵی ئەوە ئەدات كانتۆنەكانی كۆبانێ و عەفرین یەكنگرنەوە.
توركیا وەك پیشەی كۆنی عوسمانییەكان حەزیان لە داگیركردنی خاكی وڵاتانەو، هەر لەو سۆنگەیەوە سەرەراری ئەوەی توركیا بەشێكی لە خاكی باشووری كوردستانی داگیركردووەو، لە كۆتایی ساڵی 2015 سوپاكەی خاكی عێراقیان بەزاندو گەیشتنە شارۆچكەی بەعشیقە.
ئەوانە لە سەرەوە باسكران ( وردەواڵەن) و زەمینە خۆشكەرن بۆ بار گرژی و ناكۆكی وچاوەروانكردنی تەقینەوەو، ئەبنە دەسپێكی شەرێكی چاوەروان كراوو، كەمەكەمە پەرەئەسێنێت و، پرشی وڵاتانی تر ئەگرێتەوەو، ئەبنە هۆی بەشداریكردنی زلهێزەكان و، بەو شێوەیە جەنگی سێیەمی جیهانی دروست ئەبێت و، ئەو كات زۆر لە وڵاتان لەناو ئەچن و ناویان نامێنێت.
شەر زۆرە لە جیهاندا بۆ نموونە: ئیسرائیل و فەلەستین و سەرۆكە عەرەبە درۆزنەكان، شەری ناوخۆی لوبنان، لیبیا، شەری سودان و دارفۆرو خواری سودان، شەری مەغریب و بیابانی رۆژئاوا، شەری عەشایرەكان زۆروزەبەندە، بۆكۆ حەرام، قاعیدە، وەهابی، سەلەفی، دەوڵەتی ئسلامی ( داعش)، شەری هیندستان و پاكستان.
مەترسی گەورە لە دروستكردنی جەنگێكی جیهانی بەندە بە وڵاتە زلهێزەكان بەتایبەت ئەمریكاو روسیاو، ئێستا بارودۆخی نێودەوڵەتی زۆر مەترسیدارە، چونكە ئەمریكا ئارەزووی نییە واز لە قۆرخكردنی جیهان بێنێت و، بەپێچەوانەوە ئەیەوێت هێزی چەكداری بەكاربهێنێت بۆ پاراستنی بوونی خۆی و، روسیا بە دانانی كەرەستەی بەرگری ئاسمانی زۆر هەستیار لە سوریا، رێگەی لە دووبارەكردنەوەی سیناریۆكەی لیبیا گرت.
شایانی ئاماژەیە سوپای روسیا لە كاتێك ئەمریكا پێش چەند ساڵێك پروپاگەندەی بۆ دانانی دامەزراوەی باڵی راكێتەكانی لە ئەوروپای رۆژهەڵات بڵاوئەكردەوە گەیشتە ئەوەی، باشترین رێگا بۆ نەمانی مەترسی لەو راكێتانە لێدانی پێشوەختە بە راكێتی ئەسكەندەرو، لە ئێستادا راكێتی كالێبەرە، ئەمە ئەگەر سەركردایەتی روسیا بگاتە ئەوەی جەنگ بە ( بێشك) رووئەدات.
لەناوبردنی بنكەكانی باڵی راكێتەكان بە چەكی ئاسایی مۆدێرن و، بەبێ ئەتۆم بەرگری لەوە ئەكات كە جەنگی ئەتۆمی لە گەڵ ئەمریكا دروست نەبێت، بەڵام ئەبێتە هۆی پێكدادان و شەر لەگەڵ ئەو وڵاتانە بنكەی سەربازی لێیە.
سەركردایەتی روسیا ئەمەئەخاتەروو، ئەو بنكە نزیكانە كە ئەتوانێت راكێتی ئەتۆمی بهاوێت، بە شێوەیەكی مەترسیدار لە سنورەكانی روسیا، هەرەشەیەكی گەورەی مەترسیدارە لە سەر دەوڵەتی روسیا، بۆیە لەم حاڵەتەدا سەركردایەتی ئەتوانێت چەكی ئەتۆمی بەكار بێنێت، ئەوەش بەپێ بروای بەرگری نۆێ، تەنانەت ئەگەر دوژمن چەكی ئەتۆمی دژ بە روسیا بەكار نەهێنێت.
بەرامبەر بەم كارو بۆچوونە وەڵامی ئەمریكا پربوو لە هیستیریاو، وایان دانابوو لایەنی روسی بەپێی ئەم حاڵەتە نوێیە بەرەو دواوە ئەكشێتەوە، بەڵام مۆسكۆ ئەو كردارەی پێ باش بوو، رادەی گرەوی بەرز كردەوەو، ئەوەشی لە سەر ئەمریكا فەرز كرد كە بریار بدات: بەردەوامبوونی مەترسییەكان لە گەڵ ئیمكانی هەڵگیرسانی ئاگرێكی ئەتۆمی بەرفراوان یان بەكارهێنانی عەقڵ و گەرانەوە لە بەرامبەری جیهان.
ئەمریكا مەیلی شەری هەیەو زۆریش ئەترسێت و،پەنا بۆ هەندێ كردەوە ئەبات وەك ئەوەی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا بە كۆێ دەنگ لە گەڵ پرۆژەی یاسای “”پشتگیری باری هێمنی و دیموكراسی”” لە ئۆكراینا بوون و، لەو پرۆژەیەدا لیستێكی چەكی كوشندە هەیە كە ئەتوانرێت رەوانەی ئۆكراینا بكرێت و، ئەو سزایانە لە سەر روسیا بەردەوام بێت.
شایانی ئاماژەپێدانە چاودێرە روسەكان جەخت لەوە ئەكەنەوە ئەم پرۆژە ئەمریكییە بەپێچەوانەی ( رێكەوتنی مینسك ) ە، سەبارەت بە ئۆكرایناو، ئەبێتە هۆی پەرەپێدانی شەری چەكداری لە نێوان دەسەڵاتەكانی كێێڤ و، دەسەڵاتی خۆجێی لە ناوچەی دونباس و، هێنانی چەكی كوشندە بۆ ئەم وڵاتە هەرەشەیە لە سەر ئاسایشی روسیا.
روسیا و فەرەنساو ئەڵمانیا پێخۆشحاڵن بە ئاگربەستی رۆژهەڵاتی ئۆكراینا سەرەرای ئامادەیی ئەمریكا بۆ جەنگ ئەمە لەلایەك و، لەلایەكی ترەوه هەڵمەتی راگەیاندن و لادان و بەكارهێنانی دەستەواژەی نابەجێ درێژەی هەیە بۆ چەواشەكردنی رای گشتی لە پێناو دۆزینەوەی بیانوو بۆ بەكارهێنانی توندوتیژی لە ناوچەو هەرێمەكانی رۆژهەڵاتی ئۆكراینا.
لە پاش دوو ساڵ لە هەموو هەوڵەكانی ئەمریكا بۆ بەكار هێنانی دیكۆمینتەكانی ئۆكراینا وەك قورسایی لە سەر روسیا بێسوود بوون، بەڵام بە هاتنی جۆ بایدن جێگری سەرۆكی ئەمریكا دەمی كردەوەو، دەسەڵاتدارانی كێێڤی كردە ئامانج و، بە ئاشكرا وریایانی كردەوەو، ئاخافتنەكانی بەچاو سووركردنەوە جێی شەرمەزاری و بۆگەن بوون و، هاوكات هاندان بوون دژ بە روسیا.
هەر لە میانەی جەنگی سێیەمی جیهانی و، بەپێی ئاژانسی هەواڵی ناوەندی بیۆنگ یانگ { كوریای باكوور} هەڕەشەی بەكارهێنانی چەكی ئەتۆمی لە سییۆل ( كوریای باشوور) و بنكەیەكی سەربازی ئەمریكا لە ئۆقیانۆسی ئارام ئەكات و، ئاژانسەكە لە بەیاننامەیەكدا ئاماژە بۆ كردەوە خراپكارەكانی ئەمریكاو كۆریای باشوور ئەكات و، وایان لەو دوورگەیە كردووەو، لە حاڵەتێكدایە ناتوانرێت كەنترۆل بكرێت و، هەرەشەیە بۆ هەڵگیرسانی جەنگی ئەتۆمی و، ئاماژەش بەوە كراوە وەك سزایەك سەرە ئەتۆمییەكانی سوپای میللی كوریای باكور سییۆل ئەكاتە خۆڵەمێش و، بەپێی سەرچاوەیەكی سوپای كۆریای باكوور ( بنكە سەربازییەكەی ئەمریكا) لە دورگەی گوام لە ئەقیانۆسی ئارام لە سەر زەوی نامێنێت، ئەگەر فرۆكە ئیستراتیجییەكانی ئەمریكا لە سەر دورگەی كوریا هاتوچۆ بكەن و، لەو باریەوە وەزیری دەرەوەی كوریای باشوور یون بیونگ سێ كوریای باكووری تاوانبار كرد بەوەی گاڵتە بە دەسەڵاتەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان ئەكات و، سەرانی كوریای باكوور گۆێ لە كەس ناگرن و، بەردەوامن لە سەر تاقیكردنەوەی راكیتە ئەتۆمییەكانی و، ئەبێت چاو بە ئەندامێتییەكەی لەو رێكخراوه بگیرێت و.هەر لەو بارەیەوە گۆڤاری كاروباری دەرەوەی ئەمریكا ( Foreign Affairs) لە وتارێكداپرسیاری ئەوە ئەكات ئەبێ چی بكرێت بۆ ئەوەی جەنكی ئەتۆمی لە گەڵ كوریای باكوور دوور بخرێتەوەو، كەم كەس مەزەنەی ئەوەیان كردووە لە ساڵی 2016 ئەم تاقیكردنەوەیانە بكرێن و، ئەمە جاری یەكەمەو، وێنەی نییە.
روسیا لە گەڵ ئەوە نییە چەكی ئەتۆمی كوریای باكوور بەپێ مەرج داماڵنرێت و، مۆسكۆ پشتگیری ئەوە ئەكات گفتوگۆ لە گەل كوریای باكوور بەبێ مەرج بكرێت و، ئەوەی ئەمریكا داوای ئەكات جێی رەزامەندی مۆسكۆو كوریای باكوور نییەو، روسیا هەموو كات لە گەڵ چارەسەری ئاشتیانەیە، بەڵام ئەمریكا لە هەوڵی ئەوەدایە جێهانێكی سەربەخۆ دامەزرێنێت و، كەس بەوە قایل نییەو، پێویستە ئەمریكا لە لوت بەرزی واز بێنێت و، تەنها ئەو نییە وڵاتان سەری بۆ دانوێنن.
قسەكەرێك بە ناوی وەزارەتی دەرەوەی كوریای باكوور وتی: ئێمە دژ بە بەیاننامەكەی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتین و، بە هاندانی ئەمریكا نووسراوەتەوەو، ئێمە یاداشتیكمان پێشكەش كرد، بەڵام ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی وەری نەگرت و، ئەوەش سیاسەتی دوو فاقەی ئەنجومەنەكەیە.
پێش ئەم كەین و بەینەیە هینری كیسنگێر ( Henry Kissinger ) سیاسەتمەدارو وەزیری كۆنی ئەمریكا لە شیكردنەوەیەك بۆ كەناڵی: لیكۆڵینەوەی جیهانی- ناوەندی لێكۆڵینەوە - سەبارەت بە گلوباڵ ( عەولەمە) وتی: Global Research - Centre for Research on Globalization
دەنگی دەهۆڵی شەڕ دێ ئەوەی دەنگەكە نابیستێ كەڕە و، هەموو دەنگوباسەكان بۆنی شەری لێوە دێت و، جەنگی سێیەمی جیهانی ئەگەر هەڵسا مرۆڤایەتی تووشی شكستی گەورە ئەبێتەوەو، خەڵكێكی زۆر ئەبنە قوربانی.


‌ 1079 جار بینراوه‌
01/10/2016
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
بورهان حاجی سلێمان
شوان داودی - گۆشه‌ی له‌ژێ چاویلكه‌وه‌
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
راپرسی
کێ بەرپرسە لەم دۆخەی ئێستای کوردستان؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved