وتار
عێراق.. كۆمەڵگەی بارمتەكراو (1-2)

عەبدولڕەحیم سەرەڕۆ






و: عەبدوالڕەحیم سەرەڕۆ

بارمتە ئەو كەسەیە كە بوونی خۆی دوادەخات و دەبێتە دیلی كارێك كە پیشتر لەلایەن كەسێكی ترەوە پیلانی بۆ داڕێژراوە، رەنگە خەون ببینێت، بیربكاتەوە، تووڕەو تاوگیر بێت، مانبگرێت و داواكاریشی هەبێت، بەڵام لە هەڵسوكەوتدا چ بە ئاگایی و چ بەبێ ئاگایی، بەمەبەست و بێ مەبەست، كورتخایەن یان بۆماوە درێژ، هەر بە پاشكۆیی دەمێنێتەوە، بۆ ویستی دەست بەسەراگرەكەی، بكوژەكەی، پاسەوانی زیندانەكەی دەكارێت، بارمتە خاوەن جەستەیەكی قڕوقپ و بێ دەنگەكە زەمەنی تایبەتی خۆی لەدەستداوە، چونكە جوڵەو واتاو بەهاكانی ژیانی لەناو كۆمەڵە چەمكێكی مۆمیاكراوی ناو تابوتێك دانراوە كە پێی دەوتریت (رووداوەكان) كە بەرامبەرەكەی دروستی دەكات و بارمتە نییە.
چەمكی بە بارمتەكردن دوو جەمسەری جیاجیا كاری تێ دەكەن، یەكێكیان فەلسەفیەو ئەوی تر كۆمەڵایەتییە، لە رووی فەلسەفیەوە هەموومان بارمتەی ئەو دیاردانەین كە پێش یان دوای ئەو روودانانەوەن لە شوێنی كاتێكدا لەناومان جێگیر كراوە، ئایهەر ئێمە دەنگدانەوەی ناخێك نین كە داوای سەربەخۆیی دەكات، بۆئەو دەنگانەی كە پێش خۆمان هاتوون یان لەدوای خۆمانەوە دێن؟ ئایا بوون بەندیخانەیەكی زیندەكی نییە كە لەناو ئازادیماندا سەما دەكات.؟ هەرچی لە رووی كۆمەڵایەتیەوەیە مرۆڤ بە تاك و كۆمەڵگەوە بەدوو شێواز كەمۆ دەكرێت،یان دەبێت بە بارمتە؛ یان بە پاشكۆ ، كە لە بەرامبەردا یان رفێنەرەكەی یان خاوەن چارەنووسەكەی زەق دەبنەوە.
كرمەڵگەی عێراقی بە كۆمەڵگەی قەیراناوی و دۆشداماوی بەتاڵانبراو ناسراوە، ئەم پێناسانەش هەمووان بەڵگەو خوێندنەوەو راڤەكاری سوودبەخشن، هەر وەك رووداوە سیاسی كەڵەكەبووەكان لەم وڵاتە بۆماوەی چەندین دەیەیەوەك خۆیان ماونەتەوە، ئەم پێناسانە پێویستە لە چوارچێوەیەكی بەرفراوانتر و بەشێوەیەكی وردتر لە چۆیەتیەكانی ئاكاری تاكی عێراقیدا ئاوێتە بە یەكتریی بكرێن و ئینجا تێكەڵ بە واقعی رفاندنی یان دەستەمۆكردنی تاك بكرێت لە دەرەوەی خودی كۆمەڵایەتی كە تاك وەك(كۆمەڵگەی بارمتە)ئاواتەخوازی دەبێت و ئێستا نیوسەدە زیاترە لەسەر ئەو حاڵەتەین و هێشتا هەر بەردوامین.
ئەو فاكتەرەبابەتیانەی دوایین چارەنووسی عێراقیەكنی بە بارمتەكرد، بۆتە شتێكی ئاسایی و كۆمەڵگەكە دەیزانێت، ەكەمیان جەنگە یەك لەدوای یەكەكان، گەمارۆی ئابووری،جەوروستەم و داگیركردن و گەندەڵیسیاسی و توندڕەوی ئایینی خوێناوی، بەزۆرەمڵی رەوپێكردن و راوەدوونان و سادیزمی حكومەتەكانی دەرو دراوسێی خاوەن بەرژەوەند. ئەوی تریان هەژاری، بێبەشكردنی چینێك لەسەر حیسابی ئەوی تر، بێكاری و گەندەڵی ئیداری، دزینی سەروەت و سامانی گشتی، نەمانی پێوەری مرۆیی كۆمەڵایەتی، قەرەباڵغی رێوبانەكان و هەڵدانی زبڵ و خاشاك و دارمانی كایەكانی خزمەتگوزاری و قەتیسكردنی جوانییەكان بە خەنجەری "چاكەخوازی" پەرتەواز.
شیكردنەوەمان لێرە بە تەنها لەسەر ئاستی دەروونی و خودی حاڵەتەكانی ئەو بارمتەكردنە دەبێت، بەوەش بەشێوەیەكی زۆر خێرا ئاكاری سیاسی ئەمڕۆی عێراقییەكان بەسەر دەكەینەوە، رەنگە دیارترین شێوەی (سایكۆلۆژیای بارمتەی) ببینین كە لەسەری وەستان و وەڵام لەسەر پرسیاری كۆمەڵایەتی بەرفراوان دەداتەوە. بۆئێمەی عێراقی تا ئەم ئاستە نەرێنین و تا رادەی نەفرەتكردن ملكەچین؟ وردترین شێوەی تراژیدیامان هۆكارەكانی دەزانین، لەگەڵ ئەوەش هەموو پێكەوە بە هەرەوەزی كار بۆرێگە لێگرتنی ناكەین یان لانی كەم رێرەوەكەی بەرتەسك بكەینەوە.
بونیادی بیركردنەوەی تاكی عێراقی ئەمڕۆبونیادێكی زۆر قەیراناوییە، لە ئازادیدا وەهم و لە وەهمدا ئازادی دەبینێت، لەبەشداریپێكردنی بزووتنەوە سیاسیەكان و رووداوەكانی كۆمەڵگەكەی هەست بە كڵۆڵی و بێتوانایی دەكات، لە بەرامبەر هێزێكی گەورەی پێشێلكەر ناتوانێت خۆی راتەكێنێت و لەوە رزگاری بكات كە (گرێی بەبارمتە بوون)ـی هەیە، تەنانەت لە غیابی بابەتیانەی ئەو هێزەشدا بەدوای رفێنەرێكداد ەگەرێت بیكاتە پناگەی خۆی، بەشێوەیەكی نەستیانە هەڵسوكەوت دەكات بەوەی هێزێكلە دەرەوەی بڕستی خۆی رێرەوەكانی بۆ دیاریدەكات، بەدوای دەسەلاتێكدا دەگەڕێت خۆی بكاتە مڵكەچ و كۆیلە، تا تواناو بڕیارەكانی برفێنێت تەنانەت گەر ئەو دەسەلاتە وەهمی بێت و هیچ بوونێكی نەبێت لە درككردنە بێسەروبەرەكانی خودی خۆیدا دروستی دەكات.
عێراقی ئەگەر سەرهەڵگرێت و روو لە هەندەران بكات و ئاوارەبێت یان ئاوارە بكرێت، یان وەك و گەشتیارو خوێندكارو بەسەردانی بچێتە هەندەران، بە تەنها لەوە دڵنیایە كە لەو شوێنە دوورەدەستەدا شتێك هەیە خۆی دەكاتەوە بە بارمتەی، چونكە رێچكەی كۆمەلایەتیمان لەسەر بنەمای ئازادبوون لە نەشتی(بارمتەبوون و زیندانی كردن) دارێژراوەو قاڵبێكە زۆر بە ئەستەم دەقی دەشكێت.
ئەم بۆچوونە دەمانخاتە بەردەم راستییەكی زۆر بەهێز و روون سەبارەت بە كەسێتی عیراقی، رەوتی ماسیۆشی بۆ ئازار بەخۆ گەیاندن لەرێگەی تەلیسمی بیركردنەوە لە خەتاكان(گوناهەكان) چ بە شێوەی تاك یان كۆمەڵا وایكردووە لۆمەكان هەمیشە بەروەخود ئاراستەدەكرێن. وەك زۆربەی عێراقیەكان دەڵین: (ئێمەی عێراقی مرۆڤی خراپەكارین و موستەحەقین). بۆ ەوەی هۆكارەكانی ستەم و انەبووی داد بخاتە ئەستۆی خۆی و هێزەكانی وەڵامدانەوەو روبەروبونەوە رابگرێت، لێرەدا قوربانی خۆی بە تاوانبار دەزانێت ئەمەش تاكە دەرەنجامێكی هەیە كە قوربانییەكە تا ئاستێكی باش خۆی ئامادە نەكردووە بۆ ئەوەی رێگری لە جەلادەكەی بكات تا نەبێتە جەلاد، بە واتایەكی تر عێراقی ئازادی بە عەقڵ دەناسێت، بەڵام لە رووی ئاكارییەوە هەیشە بارمتەی هێزێكە لەبەرپرسیارێتی و لە بەرجەستەكردنی پێشنیازە خودیەكانی دووردەخاتەوە بۆ ئەوەی روو لە بوونێكی كۆمەڵایەتی لێوانلێو لە قەیران و بەشخوراوی نەكات كە راهێنراوە لێی بڕەوێتەوە، رەوینەوەیەكی پڕ لەترس و ملكەچی بەرانبەر بە دڵرەقی هێزێكی سەرسەختی جێبەجێكار كە هەموو دەمێم نوێنەرایەتی دەكات، بەمەش ئێمەی غعێراقی كەسانێك هەن لە جیاتی ئێمە بیربكەنەوەو، بڕیاربدەن، لەجێی ئێمە لەبەرامبەر نواەكانمان ئیمزا دەكەن، ئەمەش هەر لە سەردەمی بەعسەوە، تا ئەمریكیەكان لە عێراق و ئینجا بەئیسلامكراوە سیاسیەكان و ئەوانەی خۆیان بە خاوەنی وەسیەتی خوایی دەزانن بەسەر عەقڵی خەڵكەوە. دەسەڵاتی بەعس (1968 ــ2003) لە كەمۆمردنی عێراقییەكان زۆر سەركەوتووبوون هۆكاری ئەوەش بە تەنها چاندنی فۆبیای خودی بووە لە بوونیان، كە بەعس هەستی بەوە كرد لەو كارەیدا سەركەوتوو بووە ئیتر كۆمەڵگەی كردە جۆرە بارمتەیەك كە هەمیشە لە گومانی دەروونیدا بخولێتەوە زیاتر لەوەی كە بارمتە بێت بەدەست رفێنەرەكانیەوە. چەندین جار رفێنەر بە دڵنیاییەوە نوستووەو بێخەم دەرگای بەسەرپشتا بۆ بارمتەكەی جێ هێشتووە، چونكە بارمتەكەی تژی كردووە لە وەهمێك بەوەی دەرگا كراوەكان داخراون، یان هەڵاتن بە چارەنووسی پرٍلە شكست و سزای گەورەتری دەگەیەنێت، بەوەش بارمتەكان بەخودی خۆیان دەبوون بە دەرگەوانی زیندانەكەی خۆیان.


‌ 1180 جار بینراوه‌
28/11/2015
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved