وتار
خەلافەتەكەی ئەردۆگان دوای خەلافەتەكەی داعش ... ؟!

ئومێد مەحمود


هەموو ئاماژەكانی بەرەكانی جەنگ دژی تیرۆرستانی داعش و لێدوانی فەرماندە سەربازیییەكان و هەواڵی پێشڕەوییەكانی هێزەكانی عێراق لە موسڵ و ناوچەكانی دیكەو شەڕڤانانی هێزەكانی سوریای دیموكرات لە خۆرئاوای كوردستان و باكوری سوریا، ئەوە دەردەخەن كە مۆتەكەی داعش لەسەرەمەرگ و گیانكێشاندایەو تیرۆرستان لەو دوو وڵاتە، دوا هەناسەكانی ژیانی پڕلەتاوانیان هەڵدەمژن، بەتایبەتی لە رووی سەربازییەوە.
هەرچەندە بە رای زۆرێك لەچاودێرانی سیاسی و پسپۆرانی كۆمەڵایەتی جیهانی و عەرەبی، كۆتاییهاتنی داعش و شكستپێهێنانی لە رووی سەربازییەوە، مانای كۆتایی ئەو تاقمە نیە، چ لە رووی فیكر و بیروباوەرو چ لە رووی رێكخستنەوە، تا ئەو كاتەی ئەو تاقمەو هاوشێوەكانی لەلایەن دەوڵەت و لایەنە سیاسییە ئیقلیمی و جیهانییەكانەوە پشتیوانی لێبكرێن و وەكو گورگ و سەگی هار بۆ رۆژی پێویست ئێسك بكرێت بە گەروویاندا.
ئەمە لەكاتێكدا، بەهەزاران تیرۆرست لە باندەكانی ئەحرار شام و نەسرەو داعش و بەناو قەڵغان فوراتی سەر بە ئاكپارتی لە شارو ناوچەكانی سوریا وەك ماری ژەهراوی پەپكەیان خواردووە، كە بە رای زۆرێك لە چاودێران ئەو ژمارە زۆرەی تیرۆرستان كە زۆربەیان بیانین و لە وڵاتانی ئەوروپاو روسیاوە چوونەتە نێو ئەو باندە تیرۆرستییانەوە، نەك هەر هەڕەشەو مەترسین بۆ ئایندەی ناوچەكە، بەڵكو مەترسییەكی ترسناكیشن بۆ ئەوروپاو جیهان.
مامەڵەی عەقڵانی و زانستییانەش لەگەڵ ئەو جۆرە دڕندانە بەراستی كات و حەوسەڵەو توانای ماددی و تەكنەلۆژی زۆری پێویستە.
 توركیای ئەكەپەو ئەردۆگان، كە یەكێك لە عەرابە سەرەكییەكانی داعش و نەسرەو تاقمە تیرۆرستییەكانی دیكەی عێراق و سوریا بوون و تا ئەم ساتەش پشتیوان و بەرگریكارێكی بەهێزی تیرۆرستانن و كۆشكی خەونە رەنگاورەنگەكانی خەلافەت و زیندووكردنەوەی ئیمپراتۆریی عوسمانییان لەسەر بنیات نابوو، ئێستا خۆیان، لە ئەنجامی بەرخودان و خەبات و تێكۆشانی كورد چ لە باكور و باشور و خۆرئاوای كوردستان، هەروەها خەبات و تێكۆشانی ئازادیخوازانی جیهان، كەوتوونەتە تەنگژەو قەیرانێكی سیاسی و ئابووری و دیبلۆماسی كوشندەو سیاسەتەكانی ئەردۆگان هەر رۆژەو لە شوێن و ناوچەیەك شكستدەهێنێت و سوڵتان لە بەدیهێنانی خەونە گڵاوەكانی بێ‌ئومێد دەكات، بەڵام هێشتا مانەوەی ئەو تیرۆرستە گیرخواردووانەی نێو سوریاو عیراق بە سەرمایەو وزەو توانای خۆی دەزانێت و سەرسەختانە بەرگری و پشتیوانی لەمانەوەو دەربازكردنیان دەكات.
لەسەر ئاستی ناوخۆو بنكەی جەماوەریشەوە، هەرچەندە ئاكپارتی شاڵاوی فراوانی بۆسەر نەیاران و رەخنەگرانی بەتایبەت پارتە  كوردییەكان دەستپێكردووەو تا رادەیەكی زۆر زیانی پێگەیاندوون، بەڵام ئەو شاڵاوو پەلامارانە ئەوەندەی بەڵگەی لاوازییە، ئەوەندە خاڵی بەهێز نین، لەبەر ئەوەی ئەو شاڵاوانە زیاتر هەنگاوی بەرگری لەخۆكردنە وەك ئەوەی هێرش بێت بۆسەر لایەنی بەرامبەر، ئەگەرچی هەزاران هەزار لایەنگرو ئەندامی هەدەپەو دەپەبەو گروپی فەتحوڵڵا گویلەنی زیندانی و دەستبەسەرو لە مەیدانی سیاسی دوورخستونەتەوە، بەڵام خەلیفە بەم هەنگاوەی چەندە پێیوابێت دوژمنەكانی لەخۆی دوورخستۆتەوە یان بەسەریاندا سەركەوتووە، دەیان هێندە بە رووەكەی دیكەیدا شكستیی هێناوە، چونكە زۆر زیاتر لەو ژمارەیەی كە زیانی پێگەیاندون، نەیارو دوژمنی لە كەسوكارو خێزانی ئەو كەسانە بۆخۆی دروستكردووە، بە پەیڕەوكردنی ئەو سیاسەتانەش (ئەردۆگان) توركیای بەرەو دیكتاتۆری و پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ و ئازادی بردووەو هەڕەشەو مەترسییەكی زۆری خستۆتەسەر دیموكراسی، كە بێگومان ئەو سیاسەتانە دواجار بە زیانی گەورە بەسەر ئاكپارتی دەشكێتەوە، چونكە هەر هەنگاوێكی ئەردۆگان و ئاكپارتی بەرەو كپكردن و سەپاندنن ئەگەر بەدیوێكیدا سەركەوتن بێت بۆ دیكتاتۆری، بەڵام بە دیوەكەی دیكەیدا شكستە لە ئایندەی ئەو رژێمەو فراوانكردنی بەرەی ئازادیخوازی و دیموكراسی.
هەر كەسێكیش ئەگەر بە وردی چاودێری رووداوو پێشهاتەكانی توركیاو هێرشی هێزەكانی عێراق و سوریاو هەسەدەی بۆسەر داعش و باندە تیرۆرستییەكانی دیكە كردبێت، ئەوەی لەلا دەركەوتووە، كە هەر شكستێكی داعش و تیرۆرستان لەو دوو وڵاتە، شكستی خەلیفە ئەردۆگان و ئاكپارتیش بووە.
لەكاتێكدا خەلیفە ساڵی پار هەڕەشەی رووخاندنی ئەسەدو داگیركردنی خۆرئاوای كوردستان و باكوری سوریای دەكرد، كەچی ئێستا، سیاسەتی دیبلۆماسی یان بەمانا عەشایرییەكەی مامە حەمەیی و   ماستاو پیادەكات و دیواری بەرگریی بە چەندین مەتر بەرزی لەسەر سنووری باكورو خۆرئاوا بەرزدەكاتەوە.
شكستی ئیخوانەكان لە وڵاتانی عەرەبی و بەتایبەتش لە میسر، گورزێگی كوشندەی دیكەیە لە خەلیفە ئەردۆگان و پارتەكەی كەوت.
ئەردۆگان كە خۆی بە قیبلەی ئیخوانەكان تەماشا دەكردو لە رێگای ئەو حزبانەشەوە، لە وڵاتانی عەرەبی پێگەیەكی سیاسی و جەماوەری فراوانی پەیدا كردبوو، بەڵام هەرەسهێنانی ئیخوان لە میسر، ئەردۆگانی شۆك كردو بەڕەی لەژێر پێ دەرهێنرا.
لە ئێستاشدا چارەنووسی سیاسەتی ئاكپارتی و ئەردۆگان لە سوریاو خۆرئاوای كوردستان، بەندە بە ئازادكردنی رەققە، لەكاتێكدا هێزەكانی حكومەتی سوریاو حزبوڵڵای لوبنانی بەهاوكاری روسیا، چەكدارەكانی سوپای توركیاو گروپەكانی هاوپەیمانی ئەردۆگان كە لە تیرۆرستانی(قەڵغان فورات) پێكهاتوون، لە باب و دەوروبەری گەمارۆ داوەو بەنیازن ئەو ناوچانەی كە پێشتر توركیا بەهاوكاری ئەو تیرۆرستانە داگیری كردبوو، لەژێر دەستیان دەربهێنن و كۆنتڕۆڵی بكەنەوە، هەرچەندە پێشتر بە پێی رێكەوتنێكی نهێنی لە نێوان ئەنكەرەو دیمەشق بە سەرپەرشتی روسیا، دەبوایە باب و ناوچەكانی بدرێت بە توركیا.
بۆ شكاندنی كەڵبەو بڕینی لمۆزی ئاكەپەو ئەردۆگان لە عێراق و سوریا، ئازادكردنی رەققە و دەركردنی چەكدارەكانی لە جەرابلوس و چەند شوێنێكی سەر سنووری توركیا ـ سوریا، لەلایەن شەڕڤانانی هەسەدەو هاوپەیمانانەوە، هەروەها پێچانەوەی بنكەو بارەگاكانییەتی لە هەرێمی كوردستان، سەبارەت بە هەرێمی كوردستان و عێراقیش، ئەركی لایەنە سیاسییە نەتەوەیی و نیشتمانییەكانە، توركیا ناچار بكەن ئەو هێزانەی لەو ناوچانەدایە پاشەكشێ‌ پێبكات.
ئەگەرچی لە هەرێمی كوردستان و خۆرئاوای كوردستان و سوریا، هەندێ‌ لایەن بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە حزبییەكانی خۆیان پشتگیری لەمانەوەی ئەو هێزانە دەكەن، بەڵام لەخۆرئاوای كوردستان و باكوری سوریا، پێموایە كارەكە ئاسانترە، تا ئەو رادەیەی ئەگەر گۆڕانكاری لە سیستمی سیاسی سوریادا بێتەئاراوە.
ئاكپارتی و ئەردۆگان، دوای ئەوەی توركیایان شەڵاڵی خوێن كردو دووچاری چەندین قەیرانی وەك  قەیرانی دارایی قورس و بێ‌كاری و دابەزینی بەهای لیرەو گەشتوگوزارو .. هتد كردووە،  لە زۆربەی زۆری سیاسەتەكانی دەرەوەو ناوخۆش شكستیانهێناوە، دوا ئومێدی خۆیان لەسەر پرۆسەی دەنگدان لەسەر هەمواری دەستوور هەڵچنییەوە، كە بەرای چاودێران، ئەو دەنگدانە، دوا چارەنووس و كۆتایی ئاكپارتی دیاریدەكات، هەربۆیەش ئەردۆگان و پارتەكەی هەموو هێزو وزەو تواناكانی خۆیان بۆ سەرخستنی بەگەڕخستووە، بەڵام بەپێی شرۆڤەو شیكردنەوە سیاسییە ئەوروپییەكان و توركییەكانیش، ئەردۆگان ئەگەر بە ساختەو تەزویرێكی زۆر نەبێت، ناتوانێت دەنگی پێویست بۆ هەمواری دەستوور كۆبكاتەوە.
ئێستاش لەگەڵ دەركەوتنی نیشانەكانی نزیكبوونەوەی كۆتایی دەوڵەتی خەلافەتی بەغدادی، ئاماژەكانی كۆتایی خەلافەتەكەی ئەردۆگانیش لە ئاسۆدا تا رادەیەك بەدیار كەوتووە، رۆژی 16 نیسانی ئەمساڵیش، رەنگە سپرایسی چاوەڕوان نەكراو لەگەڵ خۆی بۆ ئەردۆگان و بۆ گەلانی توركیاو ناوچەكەو جیهانیش بهێنێت.

‌ 1447 جار بینراوه‌
04/03/2017
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved