وتار
بۆ ئەرشەد ساڵحی .. دەزانی سەپاندنی سیاسەتی ئەمری واقیع چییە؟

ئومێد مەحمود


ئەرشەد ساڵحی سەركردەی بەرەی توركمانی، سەبارەت بە هەڵكردنی ئاڵای كوردستان لەسەر فەرمانگەكانی كەركەك و هەروەها ئەو هەنگاوەی مەڵبەندی كەركوكی ی.ن.ك بۆ فشارخستنە سەر وەزارەتی نەوتی عێراق و ناچاركردنی بە پابەندبوون بە رێكەوتنی لەگەڵ ئیدارەی كەركوك سەبارەت بە هەناردەو داهاتی نەوتی كەركوك و دامەزراندنی پاڵاوگەیەكی نەوت لە شارەكە، دیسانەوە قەوانە كۆنەكەی (سەپاندنی ئەمری واقیع)ی لێدایەوەو لەچەندین لێدوانی تایبەت و  گۆنگرەی رۆژنامەوانیی هاوبەشیدا لەگەڵ حەسەن تۆرانی هاورێی لە هەمان حزب، وتی: (سیاسەتی سەپاندنی ئەمری واقیع رەتدەكەینەوە)، هەروەك ئەو هەنگاوانەی مەڵبەندو ئەنجومەن و پارێزگاری كەركوكشی بە قبوڵ نەكراو وەسف كرد.
پێموایە، ئەو بەڕێزە یان لە چەمكی سەپاندنی سیاسەتی ئەمری واقیع تێنەگەیشتوە، یان ئەو زاراوەیە بووە بە بنێشتەخۆشەی بن ددانی و لەهەر هەنگاوێكی ئیدارەی كەركوك یان حزب و لایەنە سیاسیە كوردییەكان بەتایبەتی (ی.ن.ك) بە ئاراستەی خزمەتكردنی شارەكە بینێت، دەیجوێتەوەو خۆشدەست وەك گۆرانی (هەل هەلە وێرن)سەمای لەگەڵ دەكات!
زاراوەی (سەپاندنی سیاسەتی ئەمری واقیع ) كە بە مانا لاتینیكەی دی فاكتۆ (dē factō) و بە ئینگلیزییەكەشی (Policy of fait accompli) دێت، لە هەندێ‌ فەرهەنگی سیاسیش بەم جۆرە پێناسە كراوە(سیاسەتی ئەمری واقیع، بریتیە لە مامەڵەكردن لەگەڵ واقیعێك لەسەر بنەمای  ئەوەی كە ئەو واقیعە ناگۆردرێت، ئەویش لە چوارچێوەی سەپاندنی خواستی لایەنێك بەسەر لایەنێكی دیكەی بەرامبەری و ناچاركردنی بە مامەڵەو راهاتن لەسەری.(دوای ئەوەی ئەو خواست و ئیرادەیەی ئەنجام و جێبەجێی دەكات و دەیكات بە دی فاكتۆ).
هەندێكش بەم شێوەیە پێناسەی دەكەن(كارێكە كە لەرووی كرداریی و واقیعەوە ئەنجامدراوە، مەرجش نیە لەسەر بنەمای یاسایی بێت، مانا پێچەوانەكەشی بە دی یۆری دێت).
سەرەتا من وەك ئازایخوازێك و لایەنگرو داكۆكیكارێكی مافەكانی مرۆڤ، تا سەر ئێسك لایەنگری بچوكترین تا گەورەترین مافی توركمانم چ لە كەركوك یا لە عێراق و تا ئەوپەڕی هێزو تواناشم بەرگریی و پێداگری لەسەر ئەو مافانەیان دەكەم.
بەرەی توركمانی دوای راپەڕینە جەماوەرییەكەی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان لە ساڵی 1991، لە دۆخێكی دژوارو سەختی هەرێمی كوردستان لە ساڵی 1995 بە پشتیوانی و هاوكاری توركیا و گردبونەوەی ژمارەیەك بەناو رۆشنبیر و سیاسی، كە زۆربەیان پێشتر جگە لە كاركردن لەنێو حزبی بەعس هیچ رابردوییەكی سیاسی دیكەیان نەبو، هەروەك لە راپەڕینەكەشدا نەك هەر رۆڵی ئیجابییان نەبو، بەڵكو بەو پێیەی لە ریزەكانی بەعس بوون، رێگرو ئاستەنگی بەردەم راپەرین بون.
سەرەتای چالاكییەكانی بەرەی توركمانی بە دژایەتیكردنی خواست و ئامانجەكانی راپەڕین و شۆڕشی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان، لە سەربەخۆیی و ئازادیی و گێڕانەوەی كەركوك بۆسەر خاكی كوردستان دەستیپێكردو هەمو تواناو وزەو ستراتژییەتیان لەو پرسانەدا چركردەوەو تائێستاش بەردەوامن.
ئەوەشی تائێستا ئەو بەرەیەی بە زیندوییی هێشتوەتەوە، ئەو ستراتیژییەتێتی، كە لەلایەن توركیاوە ئەوپەڕی پشتیوانی و هاوكاری دەكرێت، لە هەر دۆخێكشدا كە تۆزێك فشار بخرێتە سەر بەرەو سەركردەكانی، خۆیان دەگەیینە ئەنكەرەو ئەستنبوڵ و لەپاڵ بەرپرسە باڵاكانی میت و ژەنەراڵەكانی ژیدەم لەلایەك فرمێسك بۆ ستەملێكراوییان هەڵدەڕێژن و لەلایەكش پەنجەی هەڕەشە دەوەشێنن.
بەرەی توركمانی بە هاوكاری سوپاو هەواڵگریی توركیا ئەم واقیعەی كردوە بە دی فاكتۆو بەسەر كۆمەڵانی خەڵكیاندا سەپاندوە.
كەركوك سێ‌ ساڵە لەلایەن بەغداوە لەسەرجەم شایستە داراییەكانی و دەستورییەكانی وەك هەڵبژاردن و سیستمی لا مەركەزیی بێبەش و فەرامشۆكراوە، ئەم بەرەی توركمانییە نقەی لەدەم نەهاتوەتە دەر، نەیان وت، سەپاندنی سیاسەتی ئەمری واقیعە.
كە داعش پەلاماری خوارووی كەركوكی داو حەویجەو چەند ناوچەیەكی دەوروبەرو گوندی بەشیری توركماننشینی داگیركردو دانیشتوانەكەی قەتڵ و عام كردو هەوڵی پەلاماردان و داگیركردنی ناوەندی كەركوكی داو هێزەكانی پێشمەرگە روبەڕویان بونەوەو سەدان پێشمەرگە خوێنی خۆی لە بەرگریكردنی كەركوك و ئاڵای كوردستان بەخشی و هەر لە سایەی ئەو ئاڵایەدا شەهید بو، بەرەی توركمانی و بەرپرسە باڵاكانی دوای هەفتەیەك لە خۆشاردنەوە، ئینجا لە هەندێك كەناڵ و میدیادا دەركەوتن، (ئەویش دوای ئەوەی لەلایەن كوردەوە دڵنیاییان پێدرابو). كەچی تێنەگەیشتبون كە داعش دەیەوێت، سیاسەتی ئەمری واقیع بەسەر كەركوك و هەموو عێراقدا بسەپێنێت؟!
لە ماوەی سێ‌ ساڵی رابردوی داگیركردنی حەویجەو تەلەعفەرش، كە بەرەی توركمانی بانگەشەی توركمانی بونی دەكات، لە ژێر پەڕۆ رەشەكەی داعشدا، دڕندانەترین تاوان دەرهەق بە دانیشتوانی ئەو ناوچانە كراوە، كەچی بەرەی توركمانی و توركیای ئاك پارتی عەرابی، فزە لە دەمیان دانەیەتە دەر! بە پێشێلكردنی دەستوری عێراق و سەپاندنی ئەمری واقعیان نەزانی.
كاك ئەرشەدو هاوڕیكانشی نە جلی سەربازییان كردە بەرو نە جورئەتی ئەوەشیان كرد تەنانەت لە دووووورشەوە گوللەییەك بە داعشەكانەوە بنێن، نە داواشیان لە لایەنگرانیان كرد چەك هەڵبگرن و بەرگریی لە هاوزمانەكانیان بكەن و ئەمری واقیع رەتكەنەوە!
كەچی بۆ بەرگریكردن لە نەوت و سامانی كەركوك و هەڵكردنی ئاڵای كوردستان، لەلایەن كوردو (ی.ن.ك)ەوە، هەڕەشە دەكەن و باسی سەپاندنی ئەمری واقیع لەلایەن كوردەوە دەكەن!
بەلای ئەرشەد ساڵحی و بەرەی توركمانییەوە، بەرگریكردنی كورد لە مافكانی و  بەدەستهێنانی ئازادی و سەرفرازیی (دیفاكتۆیە) بەڵام ملكەچكردن بۆ داگیركەرو ستەم و زۆرداری ئەنكەرەو بەغدا، برایەتی و پێكەوەژیانە! ئەمەش رێك خواست و داوای ئەو پایتەختانە بوە لە كورد، كە هەمیشە رەتیكردەوەتەوەو باجی گەورەی ئەو رتكردنەوەشی داوە.
لەسەر رۆشنایی ئەو راستییانەی سەرەوە و بنەمای ئەو پێناسەیەی ئەمری واقیع، ئەوە خودی ئەرشەد ساڵحی و حزبەكەین كە بونەتە ئەمری واقعێكی تاڵ و بەهۆی شێواوی دۆخی ئەمنی و سیاسی كوردستان و عێراق، دەتوانن، بەئازادی بێن و بچن و سنگ دەرپەڕێنن ئەگەرنا، ئەو جۆرە كەسانە دەبێت نەك هەر رێگریی لە چالاكییان بكرێت، بەڵكو پێویستە دادگایی و زیندان بكرێن.

‌ 568 جار بینراوه‌
15/04/2017
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
راپرسی
کێ بەرپرسە لەم دۆخەی ئێستای کوردستان؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved