وتار
عێراق.. كۆمەڵگەی بارمتەكراو (2-2)

عەبدولڕەحیم سەرەڕۆ


د. فارس كەمال نەزمی

و: عەبدوالڕەحیم سەرەڕۆ

لە دوای ساڵی (2003)ـوە كە لاهووتی سیاسی دوای روخاندنی رژێمی بەعس رێگەی بەرەو دەسەڵات دەستەبەركردو لە رێگەی میكانیزمی دیموكراسیەكی تەقلیدییەوە بە فشار وەك ئەلتەرناتیفێك لەجێی دكتاتۆریەت سەپێندرا، ئیتر بە ئیسلامبووەكانیش هاوشێوەی بەعس هەوڵیاندا سوود لە ستراتیژی (كۆمەڵگەی بارمتە) وەربگرن و وەك ئەزموونێك بیگۆڕنەوە بۆ دەنگێك تا لەسەر سنووقەكانی دەنگدان لایەنگرییان بكات. ئەمجارەیان سانسۆری خودی تواناو بەردەوامی خۆی لەو ترسەوە وەرنەگرت بەوەی حیزب و قائید مۆتەكەن و هەمووش لەو بڕوایەدا بوون تەنانەت چاو و گوێی بە ژووری نووستنەكانیشەوە هەڵواسیوە، بەڵكو ئەمجارەیان توانایان لەدەسەڵاتی لاهووتەوە وەردەگرت كە لە هیچ دەنگێك خۆشنابن كە ئەگەر رەتیان بكەنەوە، بەوەش دەسەڵات بوو بە لیست و ناو و ئەو هێمایانەی رۆڵی (ناوەندگیری پیرۆز) دەبینن لە نێوان تاك و پەروەردگاردا، هەر بۆیە مایەی سەرسوڕمان نییە كە دەبینین بە ملیۆنان عێراقی نەفرەت لە كاندیدكراوەكانی لیستێكی دیاریكراو دەكەن چونكە گەندەڵ و خۆپەرست و كۆمەڵگە پەراوێز دەخەن، هەر خۆشیان لەژێر كاریگەری هەستكردن بە تاوان و ترسی قیامەت بەپەلەپەل دەچنە ناوەندەكانی هەڵبژاردن و دەنگیان بۆ دەدەن، ئەمەش بەڵگەیەكە بۆ ئەوەی كە تاكی عێراقی هێشتا بەبارمتەبوونی خودی لە هەست و سۆزیدا بە جێگیری ماوەتەوە، كەواتە توانای ئازادبوونی تاكەكەسی و ئاكاریی بۆ نەگەڕاوەتەوەو هێشتا خود بارمتەیەو خۆی ئاخنیوەتە ناو سایكۆلۆژیای ملكەچی بۆ دەسەڵاتی ئەوانەی بێ ویستی خۆیان نوێنەرایەتییان دەكەن؛ بەو وەسفەی یان ئاواتە كوێرەی چ لە دونیاو چ دوای مردن یاری بە چارەنووسیان بكرێت.
رووكردنە فەزای ئازادی دەروونی بەرفراوان دەبێت لەو ژانەوە سەرهەڵبدات كە لە تاریكی میهرەندی سنوردارو بێوەیەوە رووبكاتە جیهانی بێكۆتایی لە روبەروبونەوەی كێشەو گرفت و ئەگەرە سەختەكان.
 ئەزمونە مێژووییەكان هەمیشە باس لە (هۆشمەندی بە ئازادی) دەكەن كە گۆڕینی بۆ هەڵسوكەوتی ئازادی بەرجەستە كارێكی ساناو دەستبەجێ و راستەوخۆنییەو بەكتوپڕی روونادات، چونكە ماوەی سۆسیۆلۆژیی نێوان هەر بیروباوەڕێك و كاراكردنی لەسەر زەوی لێوانلێوە لە كۆمەڵێكی بێ هەژمار لە دواخستن و راگرتن و هەڵبەزودابەز، واتا درككردنی بارمتە بەكۆیلەبوون و خراپەكارییەكانی رفێنەرەكانی یەكەمین هەنگاوی گەورەیە بۆ ئەوەی بەسەر بیركردنەوە قەیراناویەكاندا زاڵ بێت و لەرێیەوە سەركەوتنی دەروونی دەستەبەر بكات.
كارا كردنی ئازادی ئاڵۆزترین جۆری ئاكاریی مرۆڤایەتیە، چونكە رێگەی قووڵی ئازادی دەروونی پێویستی بەخۆ دەربازكردن لەهەموو ئەو وەهمانەی كە مێژووی كۆمەڵایەتی دروستیكردوون. ئەو وەهمانەی ماسكی ئازادییان بە روخسارەوەیە؛ بەڵام خۆی بەزیندانیكەری شوێنكەوتووەكانی دەزانێت، چونكە مێژووی جۆریی مرۆڤ هەمیشە ئەمجۆرە لە هۆشمەندی كۆمەڵایەتی یاخی لە واقعی كۆیلایەتی دروستی دەكات، لەمەولا لە ساڵانی داهاتوودا لە عێراق گۆڕانكاریی بێ پایان لە ملیۆنان كەسی ملكەچ بە سایكۆلۆژیای خۆڕادەست بوون روودەدات، كە لە بەرژەوەندی كۆمەڵگەیەكی بەرفراواندا دەبێت بەوەی وردە وردەو بە ئەزموون بەرجەستە ناحەقیەكان و بەتاڵی بیرۆكەی (بارمتەبوون) دەدۆزنەوە. سەرچاوەی ئەم گەشبینیەم لە توانای كەسێتی عێراقییەوە دێت كە دەبێتە خاوەن تایبەتمەندی روبەڕوبونەوەو هاوسەنگی دەخاتە رۆڵی بارمتەبوون لەرێگەی رەوتی سیكولاریزمی كۆمەڵایەتی وكرانەوە بەرووی ئەزموونە سەردەمییەكان و ژیانی نوێ، توانای خۆگونجاندنی كۆمەلایەتی، رووكردنە دادخوازی، روانینی برگماتیانە بۆ جیهان و ئایین و رەوتی گومانكردن لە دەسەڵاتدارێتی.
سوسیۆلۆژیا لە عێراق هەمیشە دواخراوە، دەبینین سوارەكان بەرێوەن و دەگەنە مەیدان بەلام ئەگەرچی زۆر بەكاوەخۆ دەڕۆن هەر دەگەن چونكە لە ئەسپێكی لغاوكراوی بەستراو باشترن، بۆیە هەر كەسێك وا بیربكاتەوە كە خۆی نوێنەری كۆمەڵگەیە ئەوە خۆی فریودەدا بەوەی لە خولێكی هەڵبژاردن یان دوو خولدا دەنگی زۆرینەی بەدەستهێناوە، كە ئەویش لە بنەڕەتدا بە فشاری لاهووتی یان دەمارگیری تایفەگەری توندڕەوانە بەدەستی هێناوە، ئەمجۆرە سیاسیانە (رفێننەرانە) دەبێ لە ئێستاوە رەشبین بن و رێگەی گەشبینی بۆ رووناكبرانی رۆشنگەری خۆشبكەن كە لە غەریزەی خۆپەرستانەی خواستی دەسەڵاتدبارییەوە دوورن و هەموو ئامانجێكیان چاكسازییە، بزووتنەوەی یاسای بابەتیانە لەناخی كەسێتی تاكی عێراقیدا كارادەبێت، چونكە ئەو بارمتەیە چەندین پرسیاری پێیە.. پرسیاری گومان لە هەموو شتێك كە دواجار پرسیارە لە ئازادی.
 

‌ 1218 جار بینراوه‌
06/12/2015
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved