وتار
راوچی تانكه‌كانى سوڵتان ... ژن‌و ئه‌فسانه‌ى جه‌نگ

عەدنان كۆچەر

رۆژئاواو شۆڕشه‌كه‌ى، چه‌نده‌ له‌ره‌هه‌ندی سه‌ربازیی‌و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى دوژمن توانیویانه‌ سه‌ركه‌وتن بنوسنه‌وه‌، هێنده‌ش له‌پرۆسه‌ى ئه‌فسانه‌سازیی‌و دروستكردنى پاڵه‌وان وه‌ك دیوی دووه‌مى سه‌رخستنى شۆڕش‌و یه‌كلایكردنه‌وه‌ى جه‌نگه‌كان ژیربوون، چونكه‌ ئیدى له‌رێی ئه‌و پرۆسیسه‌وه‌ دواجار هێزیان به‌ به‌ره‌نگاریی به‌خشیوه‌و له‌رێگه‌ى دروستكردنى وێنه‌یه‌كى زه‌ینی دروستیشه‌وه‌ وایانكردووه‌ میدیاى جیهانى له‌باڵابوونى ئه‌فسانه‌كانى گیانفیدایی كورد هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ شۆڕشه‌كه‌دا گه‌وره‌ترى بكه‌ن، ئه‌و پرۆسه‌ى له‌(موساى كۆبانی) ده‌ست پێده‌كات‌و به‌ (ئارین مێركان) ده‌گات‌و له‌وێوه‌ بۆ (نارین كۆبانێ)‌و دواجاریش ئه‌فسانه‌ى راوچی تانكه‌كان (ره‌نگین) كۆتایی ئه‌و لیسته‌یه‌ كه‌ وه‌ك چۆن ئه‌فسانه‌ى تیرۆریان تێكشكاند، ئێستاش سه‌رقاڵى نوسینه‌وه‌ى تێكشكانى سوپاكه‌ى سوڵتانن له‌ عه‌فرین.
له‌راستیدا مێژووى مرۆڤایه‌تى، هه‌میشه‌ مێژووى جه‌نگ‌و به‌ریه‌ككه‌وتنى سه‌ربازیی بووه‌، ئه‌وه‌ى دواجاریش ئه‌و جه‌نگانه‌ى یه‌كلایی كردۆته‌وه‌، رێژه‌ى سه‌ربازو جۆرى چه‌كه‌كان نه‌بووه‌، به‌ڵكو ئه‌و رۆح‌و خۆنه‌ویستییه‌ى جه‌نگاوه‌رو پاڵه‌وانه‌كان بووه‌ كه‌ توانیویه‌تى ئه‌وى دی تێك بشكێنێ، ئه‌وه‌شی پرۆسه‌ى تێكشكانی دوژمنى ئاسانتر كردووه‌، ئه‌و ئه‌فسانانه‌ى جه‌نگه‌كان بوون كه‌ دواجار ئاراسته‌ی شه‌ڕه‌كانى گۆڕیووه‌، به‌ڵام كاتێك ژن ده‌بێته‌ فریادڕه‌س‌و راڕه‌وى جه‌نگه‌كان ده‌گۆڕێت ده‌گمه‌نن. ئه‌وه‌تا رۆمه‌كان ئێستاش شانازی به‌ (زنۆبیا) شاژنى ته‌دمر ده‌كه‌ن، كه‌ هاوسه‌رى (سیپتیمیۆسی ئۆداینتۆسی) فه‌رمانڕه‌وای رۆمانییه‌كان بوو، پاش مه‌رگى هاوسه‌ره‌كه‌ى توانى سه‌ركردایه‌تى جه‌نگى گه‌وره‌ بكات له‌پێناو شكۆى رۆمدا، فه‌رنسییه‌كان جان دارك وه‌ك قه‌دیس ده‌بینن كه‌ له‌شه‌ڕى سه‌د ساڵه‌ى نێوان فه‌ره‌نسییه‌كان‌و به‌ریتانییه‌كان رۆڵى گه‌وره‌ى بینى‌و ئه‌فسانه‌ى یه‌كلاییكردنه‌وه‌ى جه‌نگ، كوبییه‌كان (سیلیا سانشێز) كه‌ ناوى له‌ته‌ك كاسترۆو گیڤارا وه‌ك جه‌نگاوه‌ر دێت به‌شكۆوه‌ سه‌یر ده‌كه‌ن، چونكه‌ له‌پرۆسه‌ى رزگاریی نشتیمانى‌و تێكشكاندنى دوژمن فه‌رمانده‌و ئه‌فسانه‌یه‌كى گه‌وره‌ بووه‌، تبتیه‌كان ئێستاش تا ئه‌ندازه‌ى موقه‌ده‌س به‌رۆحى (ئانى باتشین)ه‌وه‌ پابه‌ندن، كه‌ له‌ساڵى 1954 سه‌ركردایه‌تى سه‌دان جه‌نگاوه‌رى تبتى كرد دژ به‌ ده‌سه‌ڵاتدارانى چین، ئه‌وه‌ سه‌ره‌ڕاى ئۆكرانى‌و روسه‌كان كه‌ تانوكه‌ (لۆدمێلا پاڤلیتشینكۆ)ى قه‌ناس به‌ده‌ست وه‌ك پاڵه‌وان سه‌یرده‌كه‌ن كه‌ توانى له‌شكاندنى سوپاى نازییه‌كان وه‌ك ئه‌فسانه‌ رۆڵى یه‌كلاییكه‌ره‌وه‌ ببینێ، كه‌چی كورد هێشتاش ناتوانێ شانازى به‌و هه‌موو ئه‌فسانه‌و پاڵه‌وانه‌وه‌ بكات كه‌ له‌مێژووى جه‌نگه‌كان هه‌یبووه‌، له‌هاوسه‌رى غولام شاو شێره‌ ژنانى هه‌كارى‌و قه‌ره‌ فاتیمه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ جه‌نگاوه‌ره‌كانى ده‌ستیان به‌سه‌ر قوسته‌نتینیه‌دا گرت، هه‌روه‌ك مارگرێت‌و زیلان‌و دایكه‌ گوڵه‌و سه‌دان پاڵه‌وانى دیكه‌ كه‌ له‌مێژووى ئێمه‌دا وه‌ك جه‌نگاوه‌رى راسته‌قینه‌ ناویان دوباره‌ ده‌بێته‌وه‌، ئێستاش له‌شۆڕشی رۆژئاوا تادێت ژماره‌ى ئه‌و پاڵه‌وانانه‌ زیاتر ده‌بن.
دیمه‌نى بینینى نه‌سرین له‌كۆشكى ئه‌لیزێ‌و پێشوازیكردنى له‌لایه‌ن سه‌رۆك كۆمارى فه‌ره‌نساوه‌ وه‌ك ئه‌فسانه‌و پاڵه‌وانى جه‌نگ، هاوشێوه‌ى پێشوازییه‌كه‌ى رۆزڤێلته‌ له‌ لۆدمێلا پاڤلیتیشنكۆى سۆڤیه‌تى له‌ كۆشكى سپی، ئه‌و شكۆو رێزپێدانه‌ ته‌نێ بۆ نه‌سرینى جه‌نگاوه‌ر نه‌بوو، به‌ڵكو بۆ ئه‌و جوگرافیه‌ سیاسییه‌ش بوو، كه‌ قه‌ڵغانى سنگى كچانه‌وه‌ توانیان شكۆ‌و ئه‌فسانه‌ى داعش تێك بڕمێنن، هه‌روه‌ك بینینى دیمه‌نى (ئارین میركان) له‌روپه‌ڕى یه‌كه‌مى رۆژنامه‌كانى گاردیان‌و واشنتۆن پۆست‌و ئه‌وانى دیكه‌، ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ نه‌بوو كه‌ نیشانی بده‌ن ژنێك ده‌توانێ رێ له‌ قه‌ڵه‌مڕه‌وى غه‌زواته‌ نوێیه‌كانى ئیسلامى رادیكاڵ بگرێت، به‌ڵكو به‌وه‌وه‌ په‌یوه‌ست بوو كه‌ پنتێك هه‌یه‌ له‌و جیهانه‌ له‌رێگه‌ى ئازادكردنى ژنه‌وه‌ توانیویه‌تى شوراى گه‌وره‌ له‌به‌رده‌م هه‌ژموونى تاریكیدا دابنێ، ئێستاش كه‌ بایه‌خى ماس میدیاى جیهانى به‌ (ره‌نگین)ى راوچی تانكه‌كان ده‌بینین، نیشانیده‌دات كه‌ ئیراده‌ى گه‌لێك هێشتاش به‌هێزتره‌ له‌ چه‌ك‌و بۆمب‌و تانكه‌كانى ناتۆ، كه‌ سوپاكه‌ى سوڵتان له‌سه‌ر عه‌فرینى كوردانى تاقیده‌كاته‌وه‌.
به‌دبه‌ختى‌و نشوستى سوڵتان له‌وه‌دایه‌ كه‌ له‌رێی ناردنى راوچیی مریشكه‌وه‌ ده‌یهه‌وێت گره‌و له‌سه‌ر كه‌وتنى عه‌فرین بكات، كه‌چی بیری چووه‌ ئه‌وه‌ى له‌ پێشوازی سوپاكه‌یدایه‌ راوچی تانكه‌كانن، ئه‌و ده‌یخواست له‌رێی ناردنى چه‌ته‌ تاڵانچییه‌كانیه‌وه‌ كیژانمان به‌زیندویی وه‌ك كه‌نیزه‌ك ده‌ستگیر بكات، به‌ڵام وه‌ك رۆژنامه‌نووسی ئیتاڵى سباستیان ده‌ڵێت "بیرى چوو، كه‌ گیرفانى هه‌موو شه‌ڕوانێك گولله‌یه‌كی شكۆی تێدایه‌"، وه‌ك جه‌نگاوه‌رانى سامۆراى، مه‌رگ له‌به‌ره‌كانى جه‌نگ له‌راده‌ستبوون به‌ شكۆتر ده‌بینن، ئه‌و هه‌وڵه‌ى ئۆردۆگان‌و به‌یانكردنى چڵه‌ زه‌یتون وه‌ك شه‌ڕى مان‌و نه‌مانى خۆى‌و بێده‌نگكردنى ناوخۆى توركیا به‌زه‌برى ئاگرو ئاسن، هه‌ڵه‌یه‌كی چه‌ند باره‌ى سوڵتانه‌، چونكه‌ ئه‌گه‌ر میدیاو شه‌قامه‌كانی توركیاش له‌به‌رده‌م شكۆى ئه‌فسانه‌كانى رۆژئاوا بێده‌نگ بكرێت، ئه‌وه‌ هه‌موو جیهان ئێستا وه‌ك بڵندگۆ له‌به‌رامبه‌ر رۆژئاوا ده‌ستیان به‌ئاسمانه‌وه‌یه‌، به‌ ده‌سته‌كانیان چه‌پڵه‌ بۆ سه‌ركه‌وتن‌و نزاش بۆ رۆحى قوربانییه‌كانمان ده‌كه‌ن.
رۆژئاواى كوردستان ئێستاش سه‌رقاڵى به‌رهه‌مهێنانى ئه‌فسانه‌ى نوێیه‌، دوا ئه‌فسانه‌ى ئه‌و شۆڕشه‌، ره‌نگینه‌، ئه‌و كیژه‌ى وه‌ك راوچی تانكه‌كانى سوڵتان به‌ ته‌مه‌نێكى بچووكه‌وه‌ تانكى گه‌وره‌ى سوپا شكستخواردووه‌كانى توركیا پڕ ده‌كات له‌ ئاگرو خوێن، ئه‌گه‌ر (سوپاى سورى) یه‌كێتى سۆڤیه‌ت له‌رێگه‌ى به‌رهه‌مهێنان‌و ته‌قدیسكردنى فاسیلی قه‌ناس به‌ده‌سته‌وه‌ توانیبیه‌تى ووره‌ى به‌ره‌نگارییه‌كانى ستالینگراد به‌ شكستى سوپاى نازییه‌كان به‌كۆتا بێنێ، ئه‌وه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ رۆژئاوا به‌ ئه‌فسانه‌گه‌لى زۆره‌وه‌ ده‌توانێ عه‌فرین بۆ سوپاى سوڵتان بكاته‌ گۆڕستانێكى گه‌وره‌، ئه‌و فۆڕمى ئه‌فسانه‌سازییه‌ى رۆژئاوا، ئه‌و پرۆسه‌ى به‌رهه‌مهێنانى پاڵه‌وانه‌ى یه‌په‌ژه‌، بۆ باشورییه‌كان ته‌نها دیمه‌ن‌و تابلۆیه‌ك نییه‌ لێی رامێنین، به‌ڵكو ده‌شێت له‌گه‌وره‌كردن‌و ته‌قدیسكردنى رۆڵمان هه‌بێت، كه‌چی به‌ پێچه‌وانه‌ى ئه‌و چاوه‌ڕوانییه‌وه‌ هێشتاش میدیاى باشوور هێنده‌ى سه‌رقاڵى په‌خشكردنى دراماى توركی‌و درێژه‌دانه‌ به‌ داگیركاریی كه‌لتوورى توركییه‌وه‌، هێنده‌ ناتوانێ بۆ چه‌ند خوله‌كێكیش بێت ئاوڕێك له‌ شێره‌كچانى رۆژئاوا بداته‌وه‌، ئه‌وانه‌ى ده‌توانن به‌رامبه‌ر ناتۆ به‌سه‌ربڵندییه‌وه‌ بوه‌ستن.
‌ 299 جار بینراوه‌
14/02/2018
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved