وتار
هه‌ڵبژاردنی ئاینده‌و سایكۆلۆجیه‌تی ده‌نگده‌ر

شێرزاد سەمەد


چه‌ند رۆژێكی تر پرۆسه‌ی ده‌نگدان ده‌ست پێ ده‌كاته‌وه‌ بۆ دیاریكردنی نوێنه‌ری پارێزگاكان له‌په‌رله‌مانی عێراق، ده‌نگده‌ری عێراقی دابه‌شبون به‌سه‌ر چه‌ند بیروبۆچونی جیاواز سه‌باره‌ت به‌ پرۆسه‌كه‌.
 به‌شێك له‌و ده‌نگده‌ره‌ی كه‌ ئینتمای حزبی هه‌یه‌و كاریگه‌ری حزبی و ئایدۆلۆژیای جیاجیای حیزبه‌كانیان له‌سه‌ره‌و كادرو ئه‌ندامی كاراو كه‌سوكاره‌كانیان فۆكسی بیركردنه‌وه‌یان خستوه‌ته‌سه‌ر بردونه‌وه‌و سه‌ركه‌وتنی كاندیده‌كانیان و سه‌رخستنی لیسته‌كه‌یان و ماوه‌یه‌كه‌ جموجۆڵیان هه‌یه‌و بڕوایان به‌ هه‌ڵبژاردن هه‌یه‌و كار بۆ سه‌رخستنی پرۆسه‌كه‌ ده‌كه‌ن و چالاكانه‌ هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كه‌ن سایكۆلۆجیه‌تی ئه‌م كه‌سانه‌ له‌ژێر كاریگه‌ری حیزبدایه‌ رێژه‌ی نه‌كۆڕن سه‌ره‌ڕای ره‌خنه‌كانیان هه‌ڵسوڕاوی چالاكن.
به‌شێكی دیكه‌ی ده‌نگده‌ر به‌پێی دابه‌شبونی جوگرافی عێراق هه‌ستیان به‌رامبه‌ر پرۆسه‌كه‌و سایكۆلۆجیه‌تی ده‌نگه‌ رانیان له‌ژێر هه‌ژمونی ناوچه‌گه‌رێتی و شارچێتی و نه‌ته‌وه‌و مه‌زهه‌بدایه‌ ئه‌وانیش به‌هه‌مان شێوه‌ی ده‌نگده‌رانی خاڵی یه‌كه‌م تاڕاده‌یه‌ك ده‌نگیان به‌به‌ڵی و به‌شدار ئه‌بن له‌ پرۆسه‌كه‌ به‌گشتی به‌ڵام ره‌خنه‌شیان هه‌یه‌ زیاتر ته‌نها وه‌ك ئه‌ركی نه‌ته‌وه‌یی یان ئاینی و مه‌زهه‌بی به‌شدار ئه‌بن و له‌به‌رژه‌وه‌ندی حیزبه‌ ناسیونالیست و مه‌زهه‌ب گه‌ره‌كان كه‌ له‌ ئێستادا له‌ده‌سه‌ڵاتی عێراقدان ده‌نگ ئه‌ده‌ن.
به‌شی سێهه‌می ده‌نگده‌ران ئه‌و خه‌ڵكانه‌ن به‌هۆی كاریگه‌ری شه‌ڕو وێرانكاری له‌ پارێزگاكانی وه‌كو موسڵ و دیاله‌و رومادی چاوه‌ڕوان ده‌كرێت رێژه‌ی به‌شداریان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا كه‌متر بێ له‌ چاو پارێزگا ئارامه‌كان وه‌كو ناوه‌ڕاست و باشوری عێراق ، چونكه‌ به‌شێكی زۆریان تا ئێستا نه‌گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ سه‌ر زێدی خۆیان یان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ سه‌ر وێرانه‌ی ناوچه‌كانیان ، به‌ بڕوای ئه‌وان هه‌ڵبژاردن هیچ له‌ژێانیان ناگۆڕێت ، سایكۆلۆجیه‌تی ئه‌م ده‌نگده‌رانه‌ روخاوو بێ ئومێدن، ره‌نگه‌ به‌شێكیان وه‌ك تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات بایكۆتی هه‌ڵبژاردن و چالاكیه‌كانی بانگه‌شه‌ بكه‌ن، لێره‌دا نابێ رۆڵی كاریگه‌ری بیری توندڕه‌وی و داعش به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرین له‌و ناوچانه‌دا كه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك حوكمڕِِِانی ئه‌و ناوچانه‌بوون.
به‌شی چواره‌می ده‌نگده‌ر ئه‌ و ده‌نگده‌رانه‌ن كه‌ له‌ چه‌ندین ساڵی رابردوو له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان به‌شداربوون به‌ڵام گۆڕانكاری ئه‌وتۆیان به‌دی نه‌كردووه‌ به‌ڵێنی زۆریان گوێلێبووه‌ و بێ ئومێدبون له‌ڕووی ده‌رونی یه‌وه‌ روخاون پێویستیان به‌هه‌ستانه‌وه‌ هه‌یه‌ ، ئه‌بێ كاندیدو لیسته‌كانی هه‌ڵبژاردن به‌ په‌یامێكی تازه‌وه‌ بتوانن ئاراسته‌ی بۆچونیان بگۆڕن به‌شێك له‌م ده‌نگده‌رانه‌ لیسته‌ نوێ یه‌كان سودیان لێ وه‌رده‌گرن .
جۆرێكی تر له‌ ده‌نگده‌ر هه‌یه‌ كه‌ له‌ توێژه‌ رۆشنبیرو عیلمانیه‌كانن ره‌خنه‌یان له‌سه‌ر ته‌واوی پرۆسه‌كانی ده‌نگدان و حوكمڕانی رابردوو هه‌یه‌ ده‌نگده‌ری نوخبه‌ن به‌دوای كاندیدی نوخبه‌دا ئه‌گه‌ڕێن، ئامانجیان سه‌رخستنی لیستی ته‌كنوكرات و حوكمی ته‌كنۆكراته‌، ئه‌و كاندیدانه‌ سودیان لێ وه‌رده‌گرن به‌ڵام كه‌مینه‌ن و ئومێدی سه‌ركه‌وتیان كه‌مه‌.
گرنگی هه‌ڵبژاردنی ئاینده‌:
به‌شێوه‌یه‌كی گشتی عێراق و ناوچه‌كه‌ و كوردستان به‌تایبه‌تی له‌به‌رده‌م گۆڕانكاریه‌كی گه‌وره‌یه‌ هه‌موو لایه‌ك چاویان خستوه‌ته‌ سه‌ر ئه‌نجامی ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ چونكه‌ له‌چه‌ند ساڵی رابردودا به‌هۆی شه‌ڕی داعش پێكهاته‌كانی عێراق له‌ناویه‌كدا توشی كێشمه‌كێشی سیاسی و لێكترازان بوون به‌شێوه‌یه‌ك نه‌ك هه‌ر له‌نێوان سونه‌ و شیعه‌و كورد و عه‌ره‌ب و توركمان، به‌ڵكو له‌ناوخۆی پێكهاته‌كانیشدا كه‌ وه‌ك نه‌مونه‌ پێكهاته‌ی سه‌ره‌كی عێراق شیعه‌ی له‌ناوخۆیاندا جیاوازی و مشتومڕی زۆریان هه‌یه‌ هه‌روه‌ها له‌ناوخۆی كوردا به‌چه‌ندین لیستی جیاواز به‌شدارن.

ناوچه‌ دابڕێندراوه‌كان:
كێشه‌ی سه‌ره‌كی ئه‌م ناوچانه‌ كێشه‌ی له‌ده‌ستدانی خاك و ده‌سه‌ڵاته‌ كه‌ له‌ ئێستادا به‌ناوی سه‌پاندنی یاسا هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ڵ ئه‌م ناوچانه‌ ده‌كرێ له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌نده‌وه‌ و به‌ته‌واوی فه‌راموشی بڕگه‌و بابه‌ته‌ یاسایی و ده‌ستورییه‌كان كراوه‌ كه‌ ده‌بوایه‌ ئه‌م ناوچانه‌ وه‌كو خۆی هه‌ڵسوكه‌وتی له‌گه‌ڵ بكرێ و ده‌سه‌ڵاتی هاوبه‌شی نێوان پێكهاته‌كان به‌هاوسه‌نگ بێت.
ئه‌مه‌ نه‌كراوه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ر ده‌نگده‌ری ئه‌م ناوچانه‌ له‌سه‌ر ئه‌و رایه‌ كۆده‌نگیان هه‌بێت و له‌ وه‌زعی ئه‌م ناوچانه‌ تێبگه‌ن كه‌ ئه‌م ناوچانه‌ ئه‌بێ هاوبه‌ش بێت و ده‌سه‌ڵاتی تاكلایه‌نه‌ی هیچ لایه‌ك سه‌ركه‌وتوونابێ ، له‌ئێستادا كوردو توركمان و عه‌ره‌ب له‌سه‌ر ناسنامه‌و شێوازی به‌ڕێوه‌بردن و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م ناوچانه‌ رێك نه‌كه‌وتون هه‌ر یه‌كه‌یان باسی ئه‌م ناوچانه‌ به‌شێوه‌یه‌ك ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌م ناوچانه‌ موڵكی تایبه‌تی پێكهاته‌یه‌كه‌، ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری راسته‌وخۆی له‌سه‌ر ده‌نگده‌ر هه‌یه‌ و گیانی شه‌ڕانگێزی زیادده‌كات بۆیه‌ ده‌بێ په‌یامی لیسته‌ ره‌كابه‌ره‌كانی ئه‌م ناوچه‌یه‌ جیاوازبێ له‌ شوێنه‌كانی تر هه‌وڵی له‌یه‌كتر نزكبونه‌وه‌یان بدرێ
ده‌رخستنی راستی و دروستی ئه‌و په‌یامه‌ به‌ده‌نگدان ده‌رئه‌كه‌وێ بۆیه‌ پێویسته‌ ده‌نگده‌ر ئه‌و راستیه‌ بزانێ ته‌نها به‌به‌شداریكردن سه‌نگی ئه‌و پێكهاتانه‌ ده‌رده‌كه‌وێ ئایا ناسنامه‌ی ئه‌م ناوچانه‌ به‌ڕێژه‌ی چه‌نده‌ بۆ هه‌ر پێكهاته‌یه‌ك، خاڵی دوه‌م كه‌ پێویسته‌ ده‌نگه‌ری لێ وشیار بكرێته‌وه‌ و ده‌رون و سایكۆلۆجیه‌تی ده‌ نگده‌ر وای لێ بێت كه‌ یه‌كتر قبوڵ بكه‌ن و ئه‌نجامه‌كان قبوڵبكه‌ن و كه‌س یه‌كتر نه‌سڕێته‌وه‌.
بۆیه‌ ئه‌م ده‌نگدانه‌ گرنگه‌ دۆسته‌كانمان دڵنیاببنه‌وه‌ كه‌ عێراق مه‌ترسی شه‌ڕی ناوخۆی تیادا بڕوێته‌وه‌ كه‌ له‌چه‌ند ساڵی حوكمڕانیه‌تی رابردوو هه‌ر پێكهاته‌یه‌ك له‌ناوچه‌ی نفوزی خۆی خراپ ده‌سه‌ڵاتی به‌كارهێناوه‌. چه‌ندین جار له‌لێواری هه‌ڵگیرسانی شه‌ڕی ناوخۆ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌.

‌ 601 جار بینراوه‌
07/04/2018
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved