وتار
ئێستا چی بكه‌ین؟

 د.مەدیحە سۆفی / ئەڵمانیا

د.مه‌دیحه‌ سۆفی
له‌ ساڵی ١٩٦٣دا، له‌و سه‌رده‌مه‌ی حه‌ره‌س قه‌ومی هه‌ڕه‌مه‌كی كه‌وتبووه‌ گرتنی دانیشتوانی، ته‌نها شوێنێ كه‌ كوردی ده‌گرته‌وه‌، به‌ندیخانه‌ی موسسه‌یب بوو، ئه‌وانه‌ی له‌و به‌ندیخانه‌یه‌ بوون، وێرای به‌ند كردن و دابڕانیان له‌ ماڵ و مناڵ و دایك و باوك و كه‌س و كار، له‌ داڵانه‌ تاریك و سارد و شێداره‌كه‌ی به‌ندیخانه‌دا، فێری چه‌ندین كاری هونه‌ری و چنین بوون و زۆربه‌ی ماڵه‌كان ئێستاش به‌رهه‌می ئه‌وسای باوكیان وه‌كو یاده‌وه‌ری، وه‌كو پشتوێنی زه‌نگیانه‌ و جانتای ده‌ستی بچوك و گه‌وره‌ و ناوی نوسراوی مناڵ له‌سه‌ر تابلۆیه‌ك، ماوه‌ و پاراستوویه‌تی، منیش یه‌كێكم له‌و كه‌سانه‌ی، بۆ یه‌كه‌مجار ناوی خۆم له‌سه‌ر ئه‌و جانتا بچوكه‌ بینی، كه‌ باوكم له‌ نێو به‌ندیخانه‌دا به‌ زه‌نگیانه‌ی ره‌نگاوڕه‌نگ چنیبووی.
له‌وێ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و به‌ندیخانه‌یه‌دا، به‌رنامه‌یه‌ك بۆ سه‌رقاڵییه‌كی ئه‌رێنی به‌ندیه‌كان و بۆ كوشتنی كات به‌ به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ دانرابوو، چونكه‌ ده‌ست به‌تاڵی كێشه‌ و كه‌لێنی زۆری لێ ده‌بێته‌وه‌، كه‌ ده‌وروپشتیش نائارام و شێواو ده‌كات، دواتر ئه‌وانه‌ ده‌ستی كار بوون، كه‌م ئه‌ندام و بێ توانا و نابینا و نابیست و كه‌سانی نه‌شیاو نه‌بوون، هه‌ر به‌و بۆنه‌یه‌وه‌، كه‌ نایكه‌مه‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ جیهانی رۆژئاوا ته‌نها بۆ زانین، به‌ پێی بڕیاری یاسای كار و باری كۆمه‌ڵایه‌تی و مافی مرۆڤ، كۆمپانیاكانیش له‌ وڵاتانی رۆژئاوا وابه‌سته‌ی ئه‌و بڕیاره‌ن، كه‌ له‌ هه‌ر كۆمپانیا و فابریكێكیش ده‌بێ رێژه‌یه‌ك له‌ كه‌مئه‌ندام كاربه‌ده‌ست بن و كاری گونجاویان پێ بدرێت تا هه‌ست به‌ بوونی خۆیان بكه‌ن و نه‌كه‌ونه‌ په‌راوێزی كۆمه‌ڵگاوه‌.
كه‌ركوك له‌وه‌ته‌ی هه‌یه‌، به‌ رۆڵی قورس و سه‌ختدا تێپه‌ڕ بووه‌، به‌ڵام له‌ ساڵی ٢٠٠٣ وه‌ شیرازه‌ی بیركردنه‌وه‌ و داوا ره‌واكه‌ی شێوێنراوه‌ و بووه‌ته‌ قوربانی هه‌ڵه‌ و هه‌ڵوێسته‌ كوشنده‌كانی كادره‌كانی یه‌كێتی، كه‌ركوكێك پێكهاته‌ی كورد تیایدا، به‌هۆی زه‌بروزه‌نگی رابردوو و توینێتی بۆ ئازادی و مافی مرۆڤ، خاوه‌ن روحێكی تێهه‌ڵكێش به‌ ئینتیمای نه‌ته‌وه‌یی بوو و ئێستاش خاوه‌نێتی، خاوه‌ن ئیراده‌ و بوێریه‌، خاوه‌ن رێژه‌یه‌كی زۆر له‌ گه‌نج، ئه‌زانن گه‌نج واته‌ چی؟ واته‌ توانا و بنیاتنان و هه‌ل قۆزستنه‌وه‌ و داهێنان و كرانه‌وه‌ به‌ڕووی تازه‌گه‌ری جیهان، واته‌ سوپایه‌ك كه‌ بۆ چه‌سپاندنی ویست و ئیڕاده‌ی گۆڕان و مافی ره‌وای ئه‌و شاره‌ له‌ ئارادا بێت، وه‌لێ ئه‌و داخه‌ی كه‌ هه‌یه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سیاسه‌ت لای كورد خۆسه‌پاندنه‌ به‌بێ په‌روه‌رده‌كردن، په‌روه‌رده‌كردنی تاك پاشان كۆمه‌ڵگا، رستنی بنه‌مای كۆمه‌ڵگایه‌ك به‌ زانست بۆ تێگه‌یشتن، نه‌ك زه‌بروزه‌نگ و ره‌وایی دان به‌ چه‌ك و تۆقاندن به‌ هێزی ئازوقه‌، دابینكردنی ئاسایشی نیوخۆ، به‌ ئارامكردنه‌وه‌ی ئه‌و دڵه‌ڕاوكێیه‌ی له‌ ناخی یه‌كه‌ به‌یه‌كه‌ی هاوڵاتیانی ئه‌و شاره‌ هه‌بوو، دڵنیایی دان به‌ پاراستنی هه‌موو كۆمه‌ڵگا وه‌كو ئه‌رك، كۆكردنه‌وه‌ی چین و ره‌نگ و زمان و ئاین و بۆچوون و ته‌نانه‌ت دژه‌كان، له‌ ژیر چه‌تری ماف و مرۆڤایه‌تی و ره‌سه‌نایه‌تی.
بۆ دۆزینه‌وه‌ی سه‌ره‌داوێ، كه‌ به‌رده‌وامی به‌ دابینكردنی مانه‌وه‌ی هێزی كورد بدات، په‌روه‌رده‌كردنی كۆمه‌ڵگایه‌ پێش هه‌موو شت له‌ كه‌وتنه‌ نێو خه‌ره‌ندی توندوتیژی، له‌ خستنه‌وه‌ی رق و تۆڵه‌، له‌ هه‌مووی گرنگتر به‌ خۆماڵیكردنی داهاتی نێوخۆ و ئه‌ژماركردنی وه‌كو داهاتێك كه‌ هه‌موو هاوڵاتیه‌ك خاوه‌نی بێت، ئه‌وه‌ی له‌ كه‌ركوك كرا، ئه‌وپه‌ڕی دوژمنایه‌تی خاك و دایك و شه‌هید و ئه‌و رابردووه‌ سه‌خته‌ بوو، كه‌ شارێكی نه‌ترس و بوێری وه‌كو كه‌ركوك پێیدا تێپه‌ڕبوو، ئه‌وه‌ی كرا ره‌وایی دان بوو به‌( مادده‌ ) نه‌ك مه‌ردایه‌تی، هه‌ر هه‌ڵپه‌هه‌ڵپی پڕكردنی گیرفان و داماڵینی شكۆ بوو، هه‌ر خاوه‌ندارێتی بوو بۆ روبه‌رێك له‌ خاك یا پشكێك له‌ پرۆژه‌ یا ده‌سه‌ڵاتێك بۆ قۆرخكردنی ئه‌وه‌ی كه‌ خه‌ڵك خاوه‌نی راسته‌قینه‌یه‌تی.
چه‌مكێك هه‌یه‌ به‌ ناوی( التنمیه‌ البشریه‌ ) ئه‌گه‌ر ئه‌و چه‌مكه‌ غائیب بوو، ئیتر ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ ده‌گات به‌وه‌ی ئه‌مڕۆ كه‌ركوكی تێدایه‌، ئه‌و چه‌مكه‌ش له‌ نێو خودی ده‌سه‌ڵاتداره‌كان خۆی نه‌بوو، ئیتر چۆن ده‌توانن تاك په‌روه‌رده‌ بكه‌ن، په‌روه‌رده‌كردنی تاك زانست و ئیراده‌ و خۆنه‌ویستی و ته‌رخانكردنی كات و هه‌گبه‌ی پڕی توانای ده‌وێت، ئه‌وه‌ش به‌داخه‌وه‌ له‌ نێو خودی زۆربه‌ی خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاتی كورد نیه‌.
هه‌ر به‌ بۆنه‌ی ئه‌وه‌ی ئێستا چی بكه‌ین ؟ گه‌نجی زۆری ئه‌و شاره‌ بۆ گه‌یشتن به‌مڕۆ كرایه‌ قوربانی، تكایه‌ ئێستا بۆ راستكردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی ته‌نها بۆ گیرفان حوكمڕانی كرد، شه‌قام مه‌جوڵێنن، كارامه‌ بن و سیاسه‌ت بكه‌ن و داوای ماف و مه‌له‌فی ره‌وای خۆتان له‌ گه‌رووی به‌رامبه‌ر بكه‌ن، له‌وه‌ زیاتر خه‌ڵك مه‌كه‌نه‌ قوربانی هه‌ڵه‌كانی خۆتان و بێ ئومێدیان مه‌كه‌ن.
من له‌ناو شاری كه‌ركوك ناژیم، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئازار و بێ ئاوی و بێ كاره‌بایی و له‌گه‌ڵ دڕكه‌زی نێو روحی گه‌نجێكی ئه‌مڕۆی ده‌ژیم، له‌گه‌ڵ چاوه‌ڕوانی دایكێكی ره‌شپۆشی پێش ده‌رگای ده‌ژیم، كه‌ هه‌ر له‌ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌دا بوو، شار له‌و قۆناغه‌دا ببینێ كه‌ شایه‌نی شه‌هیدبوونی كوڕه‌كه‌ی بێت، من له‌ناو شار نیم، به‌ڵام گه‌ڵای ره‌نجی خه‌بات و به‌ره‌نگاری و وره‌ی ده‌بینم، چۆن هه‌ڵده‌وه‌رێ، ده‌بینم كه‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ هیچ رۆڵێكی له‌ په‌روه‌رده‌كردنی ره‌گی هۆش و بیركردنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ر نه‌بوو، ئه‌وه‌ش بڵێم كه‌ شانزه‌ی ئۆكتۆبه‌ر خیانه‌ت نه‌بوو، به‌ڵكو رێكه‌وتن بوو و من له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كم به‌ وردی ئاماژه‌م بۆ كردووه‌ و ئه‌وه‌ی كه‌ شایه‌نی ده‌ستخۆشیه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ شار نه‌كرا به‌ حه‌له‌ب و شه‌ڕی نێوخۆی تێدا نه‌كرا، ئێستاش وه‌رن سیاسه‌ت بكه‌ن، زانستی سیاسه‌ت په‌یڕه‌و بكه‌ن، تكایه‌ گه‌نجی كورد به‌ كوشت مه‌ده‌ن، چونكه‌ هه‌ر ئاماژه‌یه‌ك بدرێ كه‌ركوك به‌ داروبه‌ردیه‌وه‌ ده‌چێته‌ سه‌ر شه‌قام.
وه‌رن ده‌ستبه‌تاڵی خه‌ڵك به‌ كاری جوان و په‌روه‌رده‌كردنی جوانه‌وه‌ سه‌رقاڵ بكه‌ن، زۆرمان له‌ده‌ست چوو، ماوه‌ی سێزده‌ ساڵ ده‌توانرا زۆر توانا و تایبه‌تمه‌ندی بكرێته‌ سیمای ئه‌و شاره‌، ده‌توانرا روحی مرۆڤ وه‌كو مرۆڤ ببوژێته‌وه‌ و پێكه‌وه‌یی بكرێ به‌ دروشم، ده‌توانرا جه‌ماوه‌ر به‌كاری به‌سود و دۆزینه‌وه‌ی به‌هره‌ و شۆڕشی كولتوری رۆشنبیری سه‌رقاڵ بكرێ، خۆ له‌ سجنی موسه‌یب خراپتر نه‌بوو، با فێری وێنه‌كردنی تابلۆیه‌ك بن، ره‌نگه‌كانی ئاماژه‌ بن بۆ ویستی پاك و سوربوون له‌سه‌ر مافێك كه‌ ده‌مێكه‌ خۆت خاوه‌نیت، سوربوون له‌سه‌ر ویستێك به‌بێ شه‌ڕ و وێرانكردن.
‌ 341 جار بینراوه‌
22/12/2018
Print Friendly and PDF
بابەتەکانی تری نوسەر
Telerik
شوان داودی - گۆشەی لەژێر چاویلكەوە
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved