»  پەڕەموچ
خالید باشبڵاخی و هەنگوینی شیعر ... خوێندنەوەیەك بۆ دیوانی “لە دڵما خۆت بشارەوە “
لەتیف فاتیح فەرەج


 


دیوانە تازەكەی خالید باشبڵاخی “لە دڵما خۆت بشارەوە “ بە هەمان ئەو سادەیی و شیرینیەی كە خالید لێی راهاتووە كەوتە بەردیدە،ئەم شیعرە تەڕانە مایەی ئەوەن هەڵوەستەیان لە سەر بكرێت، ئەگەر چی ئەو هەڵوەستە كردنە مافی تەواویش بە شیعرەكان نەدەن، باشبڵاخی ساڵانێكە بە بێدەنگی دەنووسێت و لەم دوایانەش دەستی كردووە بە وەرگێڕانی شیعری فارسی، ئەو نووسین و شیعر وەك هۆیەك بۆ مانەوەو بەردەوامی و بەرگری دەبینێ‌ لە ژیاندا، لە زۆرێك لە شیعرەكانیشیدا ئەوە بە ڕوونی دەردەكەوێت، خالید عاشقانە شیعر دەنووسێت بەشێك لە شیعرەكانی ئەم دیوانەیشی بۆ كەسێكی دیاری كراوە ئەوەتا لە شوێنێكا دەڵێت :

پار ساڵ ئەم كاتە لەگەڵ ئەودا بووم 
لە شەستیەكەیی پشتی شارەوە 
گوتی : لە چاوی بەدكار دەترسم 
گوتم : لە دڵما خۆت بشارەوە 

ئەم شیعرە هەمان شیعری ناونیشانی كتێبەكەیە، كە لە سەرەتاوە خۆی بە خەڵتانی خەم و سوڵتانی خەم نیشان دەدات، خالید لەو شاعیرە سادە نووسانەیە كە گیان دەكات بە بەر وشەدا، لێ‌ هەندێ‌ جار وشەكان قورس دێنە دەستیەوە، ئەوەش پەیوەستە بەو سەروایانەوە كە دایدەنێت :

دەزانی چەند خۆشم دەوێی 
هێندەی بەرزی هیمالایا 
دڵی تۆ گۆڕستانیش بێت 
پێمخۆشە بمنێژی تیایا 

خالید وێنەی جوان لە رێگەی شیعرەوە دروست دەكات، وێنەگەلێكی شاعیرانە : 

گوڵی تەمەنمت هەڵوەراند 
لە باخی چاوەڕوانیدا 
دڵم گۆزەی سەرشانت بوو
شكاندت لە رێی كانیدا 

چاوەڕوانی كردوە بە باخ و لێی بێزار نەبووە، كەچی گوڵی هەموو ئەو چاوەڕوانیە كە بریتی بووە لە تەمەنی خۆی لەو باخەدا دەوەرێت، لەوەش واوەتر دڵی ئەو گۆزەیەیە كە بەسەر شانی یارەوەیە، ئەویش لە رێی كانیدا دەشكێنێ‌ ئەمە بە گشتی پێكەوە وێنەیەكی شیرین دروست دەكەن و دەكرێ‌ خوێندنەوەی جیاوازیشی بۆ بكرێت .
یان ئەم وێنەیەی خوارەوە كە زۆر وەستایانە كاری تیا كراوە :

دەڵێن ئەم پایزە دێی و 
بە هاریش شەرمەزار دەكەی 
باخە بچكۆلانەی دڵم 
لە خاری خەم بژار دەكەی 
جوانترو شاعیرانە تر دەبوو لە بری دێی “ دێیت “ ی نووسیبا لە بری باخە “ باخی نووسیبا، لە هەندێ‌ شوێن ئەم وردە سەرنج و تێبینیانە هەن، باوەڕم وایە لە بەر ئەوەی شاعیری لە شێوەی خالید باشبڵاخی وەك گۆزە چی وایە هەر جار دەگەڕێتەوە بۆ سەر نەخشی گۆزەكە دەستێكی نوێی پیادێنێ‌ بۆیە من ئەوەندە لە سەر ئەو وردە تێبینیانە ناوەستم .

چەند جوانە :
من بە بێ‌ تۆ 
لە گەڵای هەڵوەریو دەچم 
لە باڵندەی بێ‌ هێلانەی تەریو دەچم 
تا 
من بە بێ‌ تۆ 
لە ئاسمانی بێ‌ ئەستێرەو هەتاو دەچم 
من بە بێ‌ تۆ وشك دەبم 
 لە كانیلەی بێ‌ ئاو دەچم 

راستی تۆزێ‌ دوو دڵم لە كۆكردنەوەی ئەستێرەو هەتاو نازانم ئەو تێكەڵیە لە جوانیەكەی كەم كردوە یان نا، لە یەك دوو شوێن لە بری گیان روحی نووسیوە، راستی من وەك خۆم گیانەكەم لاقوڵترو مانادارترە، جگە لە كوردی بوونەكەشی، “ رۆح دەكەیتەوە بە بەرما “ یان “ رۆح گەیشتوەتە سەر لێوم “، هەڵبەت لە شوێنی تریش بەرچاوم كەوت .
لە ڕووی ناسكیەوە شیعرەكان زۆربەیان لە یەكتر دەچن، یان بە هەمان ئاوازو سۆزو مۆزیكی ناوەوە نوسراون، لە ڕووی ناوەڕۆكیشەوە باس لە عیشق و دووری و سوتان و یادەوەری دەكەن :

خۆشەویستیت بۆتە بەشێك 
لە خوێن و دەمارو ئێسكم 
مەمگرێنە با تۆفانی 
نوح هەڵنەستێ‌ بە فرمێسكم 

لام وایە هەڵنەسێ‌ شیعری تر دەبێت و خۆشتر دێتە سەر زمان، یان خۆشتر دەوترێ‌، لە گەڵ ئەوەشدا هەندێك تایبەتمەندی خۆی هەیە، بۆ نمونە شیعری “ ژنێك لێوان لێو لە ئەوین “ هەموو كۆپلەكان بە ژنێك دەست پێدەكات، هەروەها “ دڵێك لێوان لێو لە برین “ هەموو كۆپلەكان بە دڵێك دەست پێدەكات .
هەندێك دەبڕینی شیعریانەی هایكۆ ئاسای نووسیووە، گەرچی ناتوانرێت ناوی هایكۆیان لێبنرێت، بەڵام تا زیاتر لێیان بڕوانی جوانیان لێدەڕژێت :

كە دەپەیڤیت 
لە ئاسمانی ئەڤینمدا دەڵێی هەیڤیت 
یان 
چۆن لە شاعیرێك تۆراویت 
 كە لە دڵیا راكشاویت 

بە باوەڕی من زۆر جوانتر دەبوون گە ر “كە” ی پێش دەپەیڤیتەكەو “كە” ی پێش لە دڵیا نەبان، دەكرا ئەوە بە شێوەی تر چارەسەر كرابا. 
سادەنووسی و ماناداری و مۆسیقای ناوەوە بۆ شاعیرێكی وەك خالید باشبڵاخی بووە بە جۆرێك لە تایبەتمەندی و هەڵبەت ئەو سادەنووسی و ماناداریەش بۆ شاعیر هەروا ئەركێكی ئاسان نیە، بۆ نمونە عەبدوڵا پەشێو یەكێكە لەو شاعیرە دیارانەی كورد كەئەم جۆرەی لە نوسینی شیعر تا ڕادەیەكی زۆر برەو پێداوە، خالید لە تەك ئەو سادە نووسیەشدا ئەوەی بیر نەچووە كە وێنەی شیعری و یاری كردن بە وشە بۆ شیعر زۆر گرنگن بۆیە بەردەوام ئەو كارەشی كردوو ە:

مانگی و مەلە دەكەی لە نێو 
گۆمی مەنگی خەیاڵمدا 
ئەرخەوانێكی گوڵكردووی 
لە باخی خەونی ئاڵمدا 

دیوانی لە دڵما خۆت بشارەوە دیوانێكی عاشقانەی لیپە لەوشەی جوان، شایانی هەڵوەستەو قسە لە سەر كردنە، تەواوی دیوانەكە وێنەیەكی هەقیقی خالیدە بۆ ئەوی تر، من لە شیعرەكان چێژی خۆم وەرگرت، بە ئومێدی ئەوەی هەموو چێژلە و شیعرە ناسكانە وەربگرن.


..................................









‌ 200 جار بینراوه‌
6/23/2018 12:11:03 AM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved