نوێترین
لیژنه‌ هاوبه‌شه‌كانى سلێمانی هه‌شت كافتریا و خواردن و خواردنه‌وه‌ دادخەن   |    ئه‌ندامه‌ بندیواره‌كانی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك ته‌واوی موچه‌و ئیمتیازاته‌كانیان وه‌رده‌گرن   |    به‌شی وێژه‌یی له‌ ئاماده‌ییه‌كانی كه‌ركوك له‌ مه‌ترسیدایه‌   |    هه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رێك خانه‌نشین بكرێت پۆسته‌كه‌ی له‌ده‌ست كورد ده‌رده‌چێت   |    به‌رپرسێكی یه‌كێتی : ئاساییكردنه‌وه‌ی دۆخی كه‌ركوك ته‌نها له‌سه‌ر كات ماوه‌   |    پرسی سكاڵا له‌سه‌ر پۆستی قایمقامی داقوق بۆ مانگێك دواده‌خرێت   |    هه‌فته‌ هه‌واڵـی كه‌ركوك   |    له‌م هه‌فته‌یه‌دا بڕیار له‌سه‌ر موچه‌ دزراوه‌كانی مامۆستایانی خورماتوو ده‌درێت   |    دۆزینه‌وه‌ی زیاتر له‌ 200 گۆڕی به‌ كۆمه‌ڵی سه‌رده‌می داعش له‌ عێراق   |    له‌ماوه‌ی شه‌ش مانگدا عه‌بدولمه‌هدی چوار هه‌زار پۆستی به‌وه‌كاله‌ت یه‌كلایده‌كاته‌وه‌   |   
كوردی  |   عربي
»  باران
كەنیزەك لە مێژوودا "تیرۆژێك لەسـەر كتێبی سەبایا"
رانانی: عەبدولڕەحیم سەرەڕۆ


كەنیزەك كە دەكاتە (سەبایا بە كۆ.. سەبییە بەتاك) زاراوەیەكی عەرەبیە بەمانای تاڵانكردن و رفاندنی ژنان و مێردمنداڵان دێت وەك دەسكەوتەكانی دوای جەنگ لەلایەن هێزی براوەوە، یان بردن و راگواستنی و تەواوی خەڵكانی وێرانەخاكە كە بە مەبەستی كڕین و فڕۆشتن وەك كۆیلە لەبازاڕەكاندا مامەڵەیان پێدەكرێت، ئەم وشەیە چونكە كۆتاییەكەی بە (تا)ی مێنە هاتووە، واتا بە زۆری كچان و ژنانی تاڵانكراوو رفرێنراوی دوای جەنگ بەكار دێت كە وەك دەسكەوتی جەنگ و تاڵانی هەژماردەكرێت.
 
كتێبی (سەبایا) لە نووسینی شادی ئیبراهیم عەبدولقادرو وەرگێڕانی مەلاعەزیزەو (23)یەمین زنجیرە كتێبی رۆشنبیرییە بە هاوكاری دەزگای داودی بۆ گەشەپێدان (DFD) ساڵی 2018 بەچاپگەیشتووە.
لەم كتێبەدا نووسەر پشتی بە زیاتر لە (200) سەرچاوە بەستووە كە زۆربەیان دەگەڕێتەوە بۆ مێژونووسەكانی سەردەمی ئیسلام و دواتری رۆشنایی خراوەتە سەر سەبایا لە مێژوو بە گشتی و لە مێژووی ئیسلام بە تایبەت و بەسەر چەندین قۆناغی وەك سەرەتای ئیسلام و سەردەمی راشدییەكان و ئینجا باس لە سەردەمی ئومەوی دەكات، لە بەشێكی تردا باس لە (قورئان و فەرموودە) سەرچاوە شەرعییەكانی رێگەپێدان بە سەبایا دەكات و لە بەشێكی تریشدا باس لەو كاریگەرییە كۆمەڵایەتییە نەرێنیانە دەكات كە لە رێگەی بازرگانیكردن پێیانەوە وەك كۆیلەو لە هەندێك باری نائاساییدا وەك لەشفرۆشیش بەكار هێنراون لە مێژوودا، دوایین نمونەی بەسەبیەكردن لە مێژوودا لە لایەن دەولەتی خیلافەی ئیسلامییەوە لە عێراق و شام ساڵی 2014 بوو.. كە بەشێكی زۆری خاكی عێراقیان داگیركردو هەمان سیناریۆی دڵتەزێنی مێژووی كۆنیان دووبارە كردەوە. 
بەپێی كتێبەكە سەبیە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش هاتنی مەسیح و لە ئەوروپا بەهۆی شەڕو هەمیشە پێكدادانی ئیمپایەرەكانەوە چ لە شەڕو روبەروبونەوە چ رێگریكردن لە كاروانەكان ژن و كچ و منداڵی یەكتریان رفاندووە، هاوكات لەناو فارسەكان و لە سەردەمی حوكمڕانی ساسانییەكان كچان و ژنانێكی زۆری مەدەنییان بە ناوی دەسكەوتی جەنگەوە لە بێزەنتییەكان و عەرەبەكان رفاندووە. لە چەندین كایەی فراواندا كاری هەمەجۆریان بە رفێندراوەكان كردووە، وەك كشتوكاڵ و پیشەسازی، لە زەمانی كیسرادا لێپرسراوی مەسیحییان بۆ سەبایا مەسیحییەكان دادەناو هاوكات شارێكی تایبەتیان بەو كەنیزەكانە دامەزراندووە.
عەرەبیش لە مێژووی بەر هاتنی ئیسلام و دواتریش لەم ستەمكارییە دەستی نەپاراستووە، هۆزە عەرەبەكان بۆ شانازی و لاف و گەزاف غەزایان كردۆتە سەر یەكتری و شانازییان كردووە بە یەخسیركردنی كچانی شیخی هۆزەكانی تر، چەندین كچی گەورەپیاوان و سەرۆك هۆزەكان لەكاتی بەدیل گرتن یان رفاندنیاندا بەر لەوەی بیانبەنە شوێنی مەبەست خۆیان كوشتووە. 
دوای هاتنی ئیسلام و یەكخستنەوەی هۆزەكانی عەرەب بۆ یەكەمین جار هێرش كراوەتە سەر بەنی نەزیر و بەنی قورەیزە؛ لەدووەمینیان هەزار كچ و ژن و مێردمنداڵیان رفاندووە ئیتر لەو سەردەمە بەدواوە واتا دوای ساڵی پێنجی كۆچی موسڵمانەكان رفاندنی كچانی غەیرە موسڵمانیان كردۆتە نەریت و پێڕەویان كردووە، تا دوای مردنی پێغەمبەریش و لەسەردەمی راشدییەكانیشدا بەهۆی پاوانخوازی داگیركارییەوە (فەتح)ـەوە هێزەكانیان بە ئاسیاو باكوری ئەفریقیادا بڵاوبۆتەوەو تا ئیسپانیا رۆیشتوون و لە هەركوێیەك بارگەیان خستبێت تاڵانییان كردووەو بە هەزاران و لە هەندێك شوێندا بە دەیان هەزار كەنیزەكیان وەك دەسكەوتی جەنگ رفاندووە. 
لە رووی كۆمەڵایەتییەوە كەنیزەك بەشێوەیەكی تر مامەڵەی لەگەڵ دەكراو حیسابی هاوڵاتی (اصیل) واتا رەسەن كە ئازادن لەگەڵ ناكرێت و ئەگەر لە كەسێكی ئازادیش منداڵیان بوو پێیان دەوترا (دووڕەگ)و بەدایكیان دەوترا امهات الاولاد واتا (دایكی هەتیوچەكان) كە بۆیان نەبووە خەلافەت یان ئیمامەت بگرنە دەست چونكە عەرەب بە رەسەنیان نازانن و بە قسەیان ناكەن و لێیان هەڵدەگەڕێنەوە. 
بێگومان هۆزە عەرەبەكان بە دوو رێگە دەبوون بە خاوەن كۆیلەو كەنیزەك یەكەمیان كڕین و فڕۆشتن یان گۆڕینەوە وەك هەر كاڵایەكی تر، دووەمیان رفاندنی ژنان لەكاتی غەزاكاندا، كەدواتر پێغەمبەر لەناو خودی هۆزە عەرەبەكان قەدەغەی كردو بۆ یەكەمجاریش بۆ غەیرە عەرەب بەسەر جولەكەكان (بەنوقورەیزە) جێبەجێیكردو لەوەدواتر موسڵمانەكان تاڵان وبرۆی غەیرە موسڵمانیان بە حەڵاڵ دەزانی. 
پێغەمبەر هەندێك یاسای بۆ كەنیزەكان دانا بەڵام ئەو رێسایانە هیچیان لە ستەم و ئازارەكانی كۆیلەكان و كەنیزەكەكان كەمنەكردۆتەوە، بە نمونە قبوڵی نەكردووە بازرگانی لەشفرۆشیان پێ بكرێت، بەلام رێگەی بە فڕۆشتنیان لە شام پێدراوە، چونكە لەسەردەمی جاهلیەكاندا دەتوانرا كاری لەشفرۆشی بەكەنیزەكان بكرێت و ئیسلام ئەوەی حەرامكردووە، هاوات بەرامبەر بە مارەكردنی جوێریەی كچی ابو حارس لەخۆی كە لە غەزایەكدا دەستی هێزەكەی دەكەوێت هەموو گیراوەكانی بەنی موستەلەق ئازاد دەكات و تەنانەت هەندێك لە كۆیلەكان بەپارە دەكرێتەوەو ئازادیان دەكات. 
 لەسەردەمی عومەری كوری خەتاب عەرەبە موسڵمانەكان لەبەر دوو هۆكار خەڵكەكانیان دەگەڕاندەوە بۆ شارەكانی خۆیان، یەكەم چونكە ژمارەیان تا دەهات زۆرتر دەبوو، ئەمەش پێویستی بە ئیدارەدان و خزمەتكردن هەیە، دووەم عەرەبە جیهادییەكان ئەوەندەی سەرقاڵی جیهاد و غەنایم و كەنیزەك بوونە بیریان لە كاركردن لە شوێنە داگیركراوەكان نەكردۆتەوە. 
لە لایەكی ترەوە لەلای گەورەپیاوانی عەرەب كە بە (اسیاد، اشراف، شیوخ) ناسراون مارەكردنی كەنیزەك عەیبە بووە، بەڵام تەنها بۆ سەرجێیكردن بۆ چێژی سێكسی خۆیان بەكاریان هێناون.
هەر لە سەرەتای فەتحی ئیسلامییەوە كە جیهاد فەرزكراوە بەسەر تێكڕای موسڵمانان غەیرە عەرەبەكان شان بەشانی عەرەبە موسڵمانەكان لە پرۆسەكانی داگیركاریدا بەشدارییان كردووەو پێیان دەوترا مەوالی، واتا وەلائیان بۆ ئایینی ئیسلام هەبووە، بەمەش بۆ یەكەمجار پرۆسەی جاشایەتی لەو سەردەمەوە سەریهەڵداوە. ئومەویەكان بەسەرۆكایەتی موعاویەی كوڕی ئەبوسوفیان بۆ تۆڵەكردنەوە لە عەلی و كوڕەكانی مەوالییەكی زۆریان بۆ لای خۆیان راكێشاوەو لە ئەنجامدا لەشەڕی كەربەلا زۆربەی ئەوانەی پالپشتییان لە ئومەویەكان كرد مەوالییەكان (جاشە) غەیرە عەرەبەكان بوونە.  
هەر لە سەردەمی ئیسلامیش چ كەنیزەك و چ كۆیلەكانیان بۆ كاروباری ئاوەرۆو كشتیاری بەكارهێناوەو بەرامبەر بە قوتێكی كەم كاری زۆریان پێكردوون.
بێگومان لەگەڵ دەسەڵاتدارێتی سەلجووقییەكان كە مافی بەكەمینەكان داوە دەسەڵاتی ئیسلامی عەرەبی رووی لە كزی كردووەو بەو هۆیەوە كەنیزەكیش لە بازاڕەكاندا رووەو نەمان رۆیشتووە. 
هەر لەو كتێبەدا سەبایای دەستی داعش لە وێنەیەكدا نیشاندەدات كە بۆ فڕۆشتن نرخیان بە دۆلار لەسەر دانراوە.

‌ 132 جار بینراوه‌
10/26/2018 11:34:07 PM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
راپرسی
?? ?????????? ??????? ???? ?? ??? ???? ??????

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved