»  پەڕەموچ
ده‌زگا رۆشنبیرییه‌كانی كه‌ركوك پێویستیان به‌ ته‌كانه‌
ئا / داستان كاكۆ

 
پێشتر ژماره‌یه‌ك له‌ ده‌زگای رۆشنبیری له‌ شاری كه‌ركوك چالاكبوون و كاریگه‌ریان به‌سه‌ر ره‌وتی رۆشنبیری شاره‌كه‌دا هه‌بوو، به‌ڵام بۆ چه‌ند ساڵێك ده‌چێت ئه‌و ده‌زگایانه‌ سست بوونه‌و رۆڵیان ده‌ماوه‌ له‌ پێگه‌یاندنی گه‌نجی رۆشنبیر، چه‌ند ساڵیشه‌ هیچ گۆڕانكاییه‌كییه‌ك له‌ هه‌یكه‌له‌یاندا نه‌كراوه‌، به‌رپرسی ئه‌و ده‌زگایانه‌ش هۆكاره‌كه‌ی بۆ نه‌مانی بودجه‌و قه‌یرانی دارایی و دۆخی سیاسی ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌، نوسه‌رانیش پێیانوایه‌ ئه‌و ده‌زگایانه‌ له‌ قه‌یرانێكی گه‌وره‌دان.
بورهان ئه‌حمه‌د سه‌رۆكی یه‌كێتی نووسه‌رانی كورد لقی كه‌ركوك هۆكاری ئه‌و دۆخه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی نوسه‌ر مافی خۆی وه‌رناگرێت، ئه‌و ده‌ڵێت “ له‌ ساڵی 2014وه‌ دوای شه‌ڕی داعشه‌وه‌ بوجه‌ی مانگانه‌ی نه‌ماوه‌ ، له‌روی بارو دۆخی سیاسی كه‌ركوكه‌وه‌ گۆرانی به‌سه‌رداهاتوه‌، ئه‌مانه‌ هۆكاری سه‌ره‌كیه‌، هه‌تاكه‌ی نووسه‌ر به‌دوای هاوكاریدا بگه‌ڕێت ئه‌گه‌ر یاساو سیسته‌مێك هه‌بیت له‌م وڵاته‌ مانگانه‌ حه‌قی خۆی پێبدرێت ده‌توانین چالاكی بكه‌ین ، چۆن ده‌كرێت نووسه‌ر به‌دوای هاوكاری یان سبۆنسه‌ردا بگه‌ڕێت، ئه‌مه‌ بۆ نوسه‌ر ره‌وا نییه‌، نووسه‌ر ئاماده‌نیه‌ به‌بێ هیچ شتێك بێت و هه‌قی ماندوبوونه‌كه‌ی وه‌رنه‌گرێت، چه‌ند نووسه‌رێك دێن به‌ڵام نوسه‌ری دیكه‌ نایه‌ت و مافی خۆشیانه‌ كه‌ نایه‌ن كه‌ناشیه‌ن به‌رانبه‌ر هه‌قی ماندووبونه‌كه‌یانه‌ ئه‌مه‌ش هۆكاره‌كه‌یه‌”.
لای خۆیه‌وه‌ نه‌وزاد شیخانی به‌رپرسی به‌شی كولتووری كۆمه‌ڵه‌ی روناكبیری كه‌ركوك هۆكاره‌كه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ روداوه‌كانی 16ی ئۆكتۆبه‌ر ئه‌مكه‌ش له‌ كاتێكدا قه‌یرانی رۆشنبیری كه‌ركوك زۆر بۆ پێش ئه‌و رووداوه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ئه‌و ده‌ڵێت “ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ وه‌زعی كه‌ركوك كه‌دوای 15سال له‌حوكمڕانی كوردو له‌ پڕێكا هه‌موو شتێكت لێبسه‌ندرێته‌وه‌، بواری رۆشنبیری به‌گشتی به‌تایبه‌ت لای خوێنه‌ری كوردو لای رۆشنبیر كورده‌، له‌دوای 16ـی ئۆكتۆبه‌ره‌وه‌ خه‌ڵكی كه‌ركوك بوونه‌ته‌ دووبه‌شه‌وه‌ به‌شتێكیان به‌باشی زانیوه‌ كه‌ شاره‌كه‌ وێران نه‌بووه‌، له‌لایه‌ن به‌شه‌كه‌ی تریش به‌ خیانه‌ت له‌ قه‌ڵه‌مه‌دراوه‌، ئه‌مانه‌ بوونه‌ته‌ هۆكارێك كه‌ خه‌ڵكی بێزاربێت له‌ خوێندنه‌وه‌”.

شیخانی دان به‌وه‌دا ده‌نێت كه‌ ده‌زگا رۆشنبیریه‌كان رۆڵیان نه‌ماوه‌و ده‌ڵێت “ ئه‌مڕۆ به‌گشتی خوێندنه‌وه‌و ده‌زگا رۆشنبیریه‌كان ده‌ورێكی ئه‌وتۆیان نه‌ماوه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌رچی تۆ ده‌ته‌وێت له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان و ئینته‌رنێت ده‌ستت ده‌كه‌وێت، ئه‌وانه‌ی سه‌رقاڵی خوێندنه‌وه‌ن كۆمه‌ڵێكی دیاریكراوه‌ و گۆرانكاری به‌سه‌ریاندا نه‌هاتوه‌، ئه‌و خوێندكارانه‌ی كه‌ كولێژ ته‌واوده‌كه‌ن رێژه‌یه‌كی زۆر كه‌میان ده‌خوێننه‌وه‌، ئه‌و مامۆستاو دكتۆرانه‌ی وانه‌ ده‌ڵێنه‌وه‌ له‌ قوتابخانه‌و زانكۆ ناتوانن واله‌و خوێندكارانه‌ بكه‌ن تا بخوێننه‌وه‌، كه‌ خوێندنه‌وه‌ گرنكه‌، ئه‌وه‌ی كاتی خۆی به‌ كۆرو سیمینار به‌شداریان كردوه‌ هه‌ر ئه‌وانه‌ن ئه‌گه‌ر بێنه‌وه‌ به‌شیكی كه‌میان نه‌بیت كه‌له‌ شاره‌كه‌ نه‌ماون هه‌ر هه‌موویان دێنه‌وه‌ به‌شداری كۆرو سیمیناره‌كان ده‌كات، له‌سالی 2014 هیج بودجه‌یه‌ك بۆ كۆمه‌له‌ی روناكبیری كه‌ركوك خه‌رج نه‌كراوه‌، ئه‌مه‌ش وایكردوه‌ نه‌توانین هیج چالاكیه‌كی گه‌وره‌ ئه‌نجامبده‌ین ، به‌ڵام به‌گشتی ئه‌مڕۆ رۆشنبیره‌كه‌ توانای نییه‌، به‌شێك له‌وانه‌ی بانگهێشتیان ده‌كه‌ین به‌شێكی كه‌متر له‌ پێشبینیكراوه‌ ئاماده‌ ده‌بن”.
هه‌رچی سه‌یفه‌دین سابیر لێپرسراووی لقی كه‌ركوكی بنكه‌ی روناكبیری گه‌لاوێژه‌ به‌ پێچوانه‌ی واقعه‌كه‌وه‌ پێیوایه‌ ئه‌وان به‌رده‌وامن و ده‌ڵێت “ رانه‌وه‌ستاوین و به‌رنامه‌ی دیكه‌مان هه‌یه‌، ئێمه‌ گوێمان نه‌داوه‌ به‌وه‌ی كه‌ بودجه‌ نه‌ماوه‌، هه‌ربه‌رده‌وامین وه‌كو كۆمه‌له‌ی روناكبیری حه‌فته‌ی كۆرێك ده‌كه‌ین و چالاكیه‌كانمان به‌رده‌وامن، به‌ڵام ناتوانین پرۆسه‌ی گه‌وره‌ ئه‌نجامبده‌ین و چالاكی به‌هێز سازبكه‌ین، ئه‌وه‌ی له‌توانامان هه‌یه‌ ده‌یكه‌ین و ده‌ستنیشانی بكه‌ین وه‌كو ته‌نها كۆرێك یان سیمینارێك یا رێزلێنانێك بۆ نوسه‌رو كه‌سێكی ئده‌بی یان هونه‌ری بێ ده‌یكه‌ن، هۆكاریش ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ئه‌و دوو ساڵه‌ كه‌ بودجه‌ نه‌بووه‌”.
 به‌وته‌ی سه‌یفه‌دین  “له‌دوای 16 ئۆكتۆبه‌ریشه‌وه‌ هه‌ر كۆر ده‌كه‌ین، به‌ڵام وه‌كو پێویست ئاماده‌بوو نییه‌، ئه‌مه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وپاڵپشتانیه‌ له‌لایه‌ن ئیداره‌ی كه‌ركوكه‌وه‌، ئه‌گه‌ر بودجه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ وه‌ك و جارانی لێبێته‌وه‌ ده‌توانین كارو چالاكیه‌كان زیاتربكه‌ین، ئه‌وه‌ی ئێستا له‌مانگێكدا ده‌یكه‌ین ئه‌وكاته‌ ده‌توانین هه‌فته‌ی چالاكیه‌ك بكه‌ین یا ڤیستیڤاڵێك یان دیداربكه‌ین یان ئیشی گه‌وره‌تربكه‌ین، ئه‌وكاته‌ ده‌توانین له‌گه‌ڵ شاره‌كانی تر پرۆسه‌ی گه‌وره‌و چالاكی دیار سازبكه‌ین. ئه‌گه‌ر هاوكاری له‌لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانی كه‌ركوك كۆبكه‌ینه‌وه‌ بۆ كارو چالاكیه‌كان رێگری ده‌كه‌ن له‌به‌رده‌م كاره‌كانمان و ئیشه‌كه‌ قۆرغ ده‌كه‌ن”.
نوسه‌ران و رۆشنبیریانیش له‌ گئشه‌یه‌كی دیكه‌وه‌ له‌ قه‌یرانه‌كه‌ ده‌ڕوانن ، سه‌راب ره‌شید( شاعیر) پێیوایه‌ له‌ شكستێكی زۆر گه‌وره‌دایه‌و به‌رپرسی ده‌زگاكان ده‌یانتوانی شه‌ڕی راسته‌ قینه‌ بكه‌ن.
سه‌راب وتیشی “بێگومان ده‌زگای رۆشنبیری به‌گشتی له‌كه‌ركوك له‌ شكستێكی زۆر گه‌وره‌دایه‌، به‌شێكی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی به‌رێوبه‌ری ئه‌و ده‌زگایه‌، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت كه‌وا ستراتیژیان نه‌بووه‌، به‌پێی ده‌زگای رۆشنبیریه‌كه‌ بتوانن ستراتیژیه‌كه‌یان به‌پلان بێت و بتوانن جوڵه‌یه‌ك بكه‌نه‌ ناو ئه‌م ده‌زگا رۆشنبیریانه‌وه‌، چ له‌ كۆڕ.. یان سیمینار.. یان له‌ ڤیستیڤاڵ بێت. ئه‌و به‌ڕێوبه‌ری ده‌زگایه‌ ده‌بێت شه‌ڕَبكات له‌سه‌ر ئه‌و ده‌زگایه‌، پێویست ناكات شه‌رم بكات، له‌ هیچ كه‌س له‌ كاتێكدا كه‌ بودجه‌ هه‌یه‌، به‌شێك له‌ به‌ڕێوبه‌ری ده‌زگاكان ده‌ڵێن بودجه‌نییه‌، ئه‌ی بۆ گروپێكی دانوستانكار پێكناهێنن بۆ ره‌خنه‌گرتن له‌ حكومه‌ت و ناكرێت، بۆ ناچیت له‌گه‌ل سه‌رۆكی حكومه‌ت گفتوگۆ بكه‌یت كه‌تۆ سه‌ربه‌ كوردستانیت، من پێموایه‌ له‌ كه‌ركوك گۆڕانكاریه‌كی ریشه‌یی پێویسته‌، سه‌ره‌تا ئه‌وانه‌ی ناتوانن ئیشبكه‌ن له‌م قۆناغه‌ی داهاتوودا خۆیان هه‌ڵبژێرن، ئه‌وه‌شی باوه‌ڕی به‌وه‌یه‌ كاتبدات به‌وه‌ من جارێكی دیكه‌ خۆم هه‌ڵنابژێرمه‌وه‌ مانای ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ناتوانم ئیشبكه‌م، من رۆشندیده‌یم هه‌یه‌ به‌رنامه‌م هه‌یه‌، بۆیه‌ كاتبده‌م خه‌ڵكانێكی تربێن ئیشبكه‌ن، ده‌بێت ئه‌و داموده‌زگایانه‌ی كه‌ركوك یه‌كبین و یه‌كباوه‌رمان هه‌بێت و خه‌می شار و خه‌می رۆشنبیریمانبێت ، ستراتیژیه‌كی روونمان هه‌بێت ستراتیژ به‌وه‌نابێت من دانیشم قسه‌بكه‌م، به‌ڵكو ده‌بێت كۆببینه‌وه‌ هه‌موو ده‌زگاكانی رۆشنبیریه‌كان و ده‌زگاكانی راگه‌یاندن، بیرۆكه‌ له‌ خه‌ڵكی وه‌رده‌گرین، ناكرێت من به‌رێوبه‌ری ده‌زگایه‌كم هه‌رخۆم بڕیاربده‌م، له‌ هه‌موو كه‌سێك ده‌پرسین”.

بۆ ده‌رباز بوون له‌ قه‌یرانه‌كه‌ش سه‌راب ده‌ڵێت “چی باشه‌ بیكه‌ین؟ من پێمباشه‌ كه‌ركوك هه‌موو داموده‌زگاكان دانیشین له‌ كۆنگره‌یه‌ك و په‌نجه‌ بخه‌ینه‌ سه‌ر برینه‌كانی، بتوانین یه‌ك ده‌نگ بین و به‌یاننامه‌یه‌ك له‌و كۆنگره‌یه‌وه‌ ده‌رچێت و كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك واژۆی بكات. نابێت كه‌ركوك له‌مه‌ زیاتر فه‌رامۆش بكرێت، چونكه‌ مێژووی هونه‌ری شانۆ و مقامات له‌كه‌ركوكه‌وه‌ سه‌ری هه‌ڵداوه‌، كۆمه‌ڵه‌ی كه‌ركوكی ئه‌ده‌بی كه‌ پێكهاتبوو له‌ كورد، عه‌ره‌ب، توركمان له‌ ساڵانی شه‌سته‌كان و حه‌فتاكان تا سه‌ره‌تای هه‌شتاكانیش كه‌ركوك له‌م رووه‌وه‌ ئه‌م كه‌ركوكه‌ نه‌بووه‌، ده‌بێت ئه‌وه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌، پێویستی به‌ كه‌سانی تازه‌یه‌ خه‌می كۆمه‌ڵگه‌یان بێت خه‌می خۆیان نه‌بێ”.
هه‌رچی له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج ( نووسه‌ر )یشه‌ پێوایه‌ ده‌وڵه‌ت خۆی ده‌بێت ئاوڕی باشتر له‌ كایه‌ی رۆشنبیری بداته‌وه‌و ده‌ڵێت “ رۆشنبیر و سینه‌ماو هونه‌ر ئه‌ده‌ب به‌گشتی ده‌بێت ده‌وڵه‌ت خزمه‌تیان بكات له‌سه‌رپێی خۆیان بوه‌ستن داهێنان بكه‌ن ، هیچ ناده‌یتێ ئه‌ویش ناتوانێت گۆڤارێك دابمه‌زرێنیت و چه‌ند نووسه‌رێكی باش بابه‌تی تێدا بنووسێت، له‌ (%5)ـی ئه‌و بودجه‌یه‌ی ده‌درێت به‌ په‌رله‌مانتارانی به‌غدا له‌ سه‌رجه‌م پارێزگاكان بدرێ به‌ رۆشنبیران ئاستی رۆشنبیری و ئاستی هۆشیاری خه‌ڵكی پێشده‌كه‌وێت، ده‌وڵه‌ت حكومه‌ت ده‌سه‌ڵاتدار په‌رله‌مانتاره‌كان ئه‌و ده‌زگایانه‌ی سه‌رپه‌ریشتی رۆشنبیران ده‌كه‌ن له‌ په‌رله‌مانا هه‌موو ئه‌مانه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی گه‌وره‌ی سیاسی نین ئه‌مانه‌ ده‌بێت خزمه‌ت به‌ بواری رۆشنبیری بكه‌ن، له‌ كه‌ركوك تا ئێستا خوێندنه‌وه‌ نه‌بووه‌ به‌هیچ، چونكه‌ خه‌ڵك نازانێت رۆشنبیر چیه‌و په‌یوه‌ندی نییه‌، ئه‌گه‌ر حكومه‌ت كاتیان بۆ بره‌خسێتیت ئه‌وه‌ داهێنانی گه‌وره‌یان هه‌یه‌، له‌ هه‌موو دنیا رۆشنبیر شوێن و پێگه‌ی خۆی هه‌یه‌، له‌ هه‌موو شارو له‌ هه‌ندێك قه‌زاش زانكۆ هه‌یه‌، به‌ڵام خه‌ڵكی ناخوێننه‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پێشكه‌وتن له‌ پشت داهێنان و رۆشنبیرانه‌وه‌ نییه‌، باشترین كتێب له‌ كوردستاندا”.

‌ 140 جار بینراوه‌
12/1/2018 12:38:32 AM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved