نوێترین
100 كه‌سایه‌تی داوا ده‌كه‌ن كه‌یسی 16ی ئۆكتۆبه‌ر ببرێته‌ دادگا   |    سوپای عێراق چه‌ند شوێنه‌وارێكی كه‌ركوك ده‌كاته‌ شوێنی مانه‌وه‌ی سه‌ربازه‌كانی   |    حوكمی حه‌وت ساڵ زیندانی بۆ سێ كارمه‌ندی تاپۆ له‌ كه‌ركوك ده‌رده‌كرێت   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    یه‌كه‌مین وه‌زیری حكومه‌تی هه‌رێم له‌دوای 16ی ئۆكتۆبه‌ره‌وه‌ سه‌ردانی كه‌ركوكی كرد    |    به‌به‌شداری سلێمانی فێستیڤاڵی ڕاگه‌یاندنی كوردی له‌ سنه‌ به‌ڕێوه‌چوو   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    لیژنه‌ی كشتوكاڵ: رێگری له‌ هاورده‌كردنی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ ناكه‌ین كه‌ له‌ناوخۆ به‌رهه‌مناهێنرێن   |    په‌رله‌مان كار بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی كرێكاران ده‌كات   |    لیژنه‌ی خزمه‌تگوزاری داواده‌كات فۆرمی خۆراك نه‌مێنێت و هاوڵاتیان له‌جێی قه‌ره‌بوو بكرێنه‌وه‌   |   
كوردی  |   عربي
»  پەڕەموچ
رۆمانی "قیسمەت" و من خودی نیشتمانم..
ن: فایز علام


سەردەمێك لە وەحشیگەری دەرهەق بە كوردە فەیلیەكان لە عێراق

و: پەڕەمووچ

هەموو ئەوانەی لە قاوەخانەكەی كەنار رووبارەكەوە دانیشتبوون، قیسمەت خانیان بینی منداڵێكی دووساڵەی پەلكێش دەكردو شیرەخۆرەیەكیشی نابووە باوەشی و بەرەو رووبارەكە دەچوو، كە گەیشتە سەر رووبارەكە هەر دوو منداڵەكەی یەك لەدوای یەك هەڵدایە ناو رووبارەكەو دواتر هەر بەو شێوازە خۆشی كوشت و كۆتایی بە ژیان هێنا، كەس هۆكاری ئەم كردەوەیەی نەزانی، بێگومان بە ئێمەشەوە، ئەمەش وامان لێدەكات رۆمانی قیسمەت لە نووسینی “حەوراْ  نەداوی” بخوێنینەوە، كە چیرۆكێكە بە درێژایی شەست ساڵ باس لە مێژووی خێزانێكی كوردە فەیلیەكانی بەغدا دەكات، ئەو كوردانەی كە دابەشبوونەتە سەر هەردوو دیوی سنوورەكانی رۆژهەڵاتی عێراق و رۆژاوای ئێران و سەر بە مەزهەبی شیعەن، خێزانەكە لەژێر ركێفی كارەساتەكان و خەمە دانەبراوەكاندا دەژین.  
لەرێگەی گێڕانەوی وردەكارییەكانی رۆژانی پرسەكەو بەسەرهاتەكانی، چیرۆكی تاك بە تاكی ئەو خێزانە لەدایك دەبێت.. تا دەگاتە باپیرە گەورەیان كە سەردەمانی زوو لە دەستی والی هەڵاتووەو خۆی گەیاندۆتە شاری بەغداو لەوێ بە تەواوی جێگیربووەو دوای ئەوەی بەهۆی لەناودانی حوكمی خودموختاری لەلایەن رەزاشا پەهلەوییەوە و دامەزراندنی دەوڵەتی ئێران كە لوڕستانیشی خستە پاڵ دەوڵەتەكەیەوەو كۆماری كوردستانی لە مەهاباد رووخاند، مەلا راوەدوونراوەو دواتر ناسنامەی بۆ دەركراوەو بۆتە كوردێكی عێراقی، بێگومان لەسەردەمێكدا كە فەیلیەكان بوون بە دووبەشەوە نیوەیان كوردی عێراقی و نیوەكەی تریان بوون بە كوردی ئێران، وێرای ئەوەی ئەو گۆڕانكارییە سەختەی نەتەوەكەی كردە دوو بەشەوە، بەڵام مەلا وەك خودی خۆی زۆر بیری لە سیاسەتی دەوڵەت و نەتەوە نەدەكردەوە، ئەو وەك نەوەكانی دوای خۆی خەونی بە دوارۆژی نەتەوەكەیەوە نەدەبینی، بەوەی رۆژێك لە رۆژان جیا ببنەوە یان حوكمێكی خودموختاری دەستەبەر بكەن بۆ ئەوەی خۆیان لە جەورو ستەم و چەوساندنەوە رزگار بكەن و كار بۆ یەكگرتنەوەی نەتەوەكەیان لە سنوورێكدا بكەنەوە، چونكە دابەشكرانە سەر دوو دەوڵەتی جیاجیاو هەریەكە دەیەوێت لە رووی ئیتنییەوە بیانسرێتەوەو بیانكاتە سەر بەو نەتەوەیەی خۆیان تیایدا قەڵەمڕەوو دەسەڵاتدارن. 
هەموو كاراكتەرەكانی ناو رۆمانەكە لانی كەم لە چركەساتێكی ژیانیان شەبەنگی قیسمەتیان بینیوە،  چ بە جلوبەرگی بریقەداری چیاییەوە، یان بە پۆشاكی سووری ناو خۆپیشاندەرانی ئێرانەوە، یان بە جلێكی تەنكی تەڕەوە بە بزەخەنەیەكەوە لە ئاوی دیجلەوە سەر دەردەكات و دیسانەوە نقووم دەبێتەوەو وەك بڵقی سەر ئاو دەترووكێت و وندەبێت. 
ئەم رۆمانە باس لە مێژووی كوردە فەیلییەكانی شاری بەغدا دەكات، كە خەڵكی ناوچە سنوورییەكان و پێدەشتەكانی نێوان عێراق و ئێرانن و بە ئایین موسڵمان و سەر بە مەزهەبی شیعەن. 
رۆمانی قیسمەت چەندین كاراكتەری سەیرو سەمەرە بە خوێنەر دەناسێنێت، یەك لەو كەسێتیانە “پەری”ـیە كە خوویەكی خراپی بەپاكوتەمیزیەوە گرتووە(وەسوەسەی ششتنی هەبووە هەر لە خۆشتنەوە تا دەگاتە دواین كەرەستەی ناوماڵە)، مام رەزا كەسێكی تری ناو رۆمانەكەیەو  هاوسەرگیری لەگەڵ شازەخان دەكات، ئەو ژنەی بەدرەوت و هەڵەشەو شەڕانی بووە، كە دواجا مام رەزا لە داخی ئەو ژنە قیسمەت ئاسا خۆی هەڵدەداتە رووبارو خۆی دەكوژێت. لەوان سەیرتر كاراكتەری مام بەرەكەت بوو كە بەر لە ناشتنی لە مردن گەڕایەوەو بوو بەكەسێكی بەش پێدراوی خاوەن بەرەكات و پێشبینی رووداوەكانی دەكردو غەیبی دەخوێندەوە، بەو هۆیەوە هەركەسێك بەهۆی ناخۆشییەكانەوە لەدوارۆژی خۆی بەدگومان بوایە پەنای دەبردە بەر ئەو پیاوە.   
مامە بەرەكەت كۆمەڵە نهێنییەكی هەیە لەگەڵ گێڕانەوەی ناو رۆمانەكە وردە وردە ئاشكرا دەكرێن، بەڵام گەورەترینی پێشبینیەكانی دەیوت: ئەم وڵاتە بە ئاشتی ژیان ناباتە سەر، تەنانەت غوباری وێرانكارییەكانی دەگاتە ئاسمانی حەوتەم”، بەهۆی ئەو وتانەوە خانەوادە یان نەوەكانی مەلا ژیانیان پڕدەبێت لە نیگەرانی و خۆشی ژیانیان دەدرێتە دەم با.. تا ئەو رۆژەی هەموو رووداوەكان بە راستی بە پێچەوانەی خواستی ئەوان سەرهەڵدەدەن.
 رۆماننووسەكە گێڕانەوەی ناو رۆمانەكەی كردۆتە سێ بەشی لێكدانەبڕاو.. لە بەشی یەكەمدا باسی ژیانی ئەو خێزانەی ناو شاری بەغدا دەكات بەر لەوەی كۆچی بەزۆرەملێیان پێ بكەن لە لایەن بەعسیەكانەوە بە تایبەت لە سەرەتای دەسەڵاتدارێتی سەدام حوسێن بەوەی سەر بە مەزهەبی شیعەن و پشتگیری لە ئێران دەكەن. 
لە بەشی دووەمدا. بە تەنها باسی سێكەسێتی سەرەكی دەكات كە نەوەی دووەمی ئەو پێكهاتەیەن و بەسەر زەویدا بە ئاوارەیی و بێدەرەتانی پەرشوبڵاودەبنەوە، رەنگە بیرەوەرییەكانی لوئەی تەواوی گوزارشتكردن بێت لەو كارەساتانەی كە بەسەر خێڵەكەیدا هاتوون، بە تایبەت دوای ئەوەی لە وڵاتەوە وەدەرنران و هەست و سۆزیان وەك هاوڵاتییەك بۆی دەجوڵا، بەڵام بەپێی یاساكانی دەسەڵات ئەوان سەر بە وڵاتێكی تر بوون. بۆیە لوئەی لە بیرەوەریەكانیدا دەنووسێت:” بۆچی كەسانێك هەبن شێوەو فۆرم و رۆحی نیشتمانم دیاریبكەن؟، دەسەڵات بە چ مافێك نیشتمانم لێ دەسێنێتەوە چونكە باپیرم ئێرانی بووەو من نایناسم و نەشمدیوە، رەنگە ئەویش بەهەڵە كەوتبێتە ئەم بەشە دوورەی جوگرافیای جیهانەوە!! كاتێك هەستی زۆرو تەواویان بەشانازییەوە دەربڕی و جۆرەكانی هاوریزییان لە قالبدا.. كەس پرسیاری لێ نەكردم!! ئەگەر رای منیان وەربگرتایە ئەوسا خۆمم لە ریشەوە هەڵدەتەكاندو خۆم هەڵدەدایە سەر رێگەی غەریبیەكی گەورەی دابراو لە هەموو ناسنامەو تەمەنێك، خۆم لەو هەموو مێژووە.. سنوورە.. شانازیەكانیان و هاوریزی لێهەڵوەشاوەیان لادەدا، ئەم كاهینانە بەراستی ئەوەیان پشتگوێخستووە كەمن بە خودی خۆم نیشتمانم و بەسەر دووپێیان دەڕۆم كە دەگەڕێنەوە بۆ پەلكی دارخورمایەكی مێرمنداڵ". 
نووسەر لەم دوو بەشەدا باس لە زیاتر لە نیو سەدەی ژیانی خێزانێك دەكات كە بە سێ پشت چەندین نەوەیان لێكەوتۆتەوە، دواتر لیكدابڕاون و ئاوارەكراون. 
لە بەشی سێیەم ودوامین بەشدا باس لە گۆڕینی حوكمڕانی دەكات لە عێراق كە بەهۆیەوە هەندێك لە خێزانەكە دیسانەوە بە نیشتمان و خەڵكەكەی  شادبوونەوە. 
هەر لەو بەشەدا هونەری فیدباكی بەكارهێناوەو تیایدا دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاكانی ساڵی 1950 كە رۆمانەكە لەو سەردەمەوە دەست پێدەكات، رێك بە چەند رۆژێك بەر لەوەی قیسمەت خۆی بكوژێت و ویرای ئەوەی قیسمەت وەك كاراكتەرێك هەر لە سەرەتاوە رۆڵی خۆی تەواو دەكات، بەڵام وەك شەبەنگێك بەدرێژایی رۆمانەكە بوونی هەیە، وەك ئەوەی چاودێری خێزانەكە بكات و چارەنووسیان دیاریبكات، هەر كەسێكی ناو رۆمانەكە لە ساتەوەختێكی هەستیاری ژیانیدا شەبەنگی قیسمەتی بینیوە، ناسیویەتی..دیمەنی ئەو ژنەی خۆی كوشتووە لە بیرەوەری هەموویاندا جێی خۆی كردۆتەوە. 

* حەورا نەداوی لەدایكبووی ساڵی 1984 ژنە نووسەرێكی عێراقییەو لە دانیمارك گەورەبووەو دواتر لە لەندەن نیشتەجێبووە. خاوەنی دوو رۆمانە یەكەمیان (تحت سما‌و كوبنهاجن 2012) زۆرترین خەڵاتی ئەدەبی پێبەخشراوە یەكەمیان پۆكەری رۆمان بووە، قیسمەت دووەمین رۆمانی ئەم خانمەیە كە ساڵی 2018 لە بەیرەووت لە چاپدراوە.



 

‌ 422 جار بینراوه‌
5/4/2019 12:16:21 PM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
بورهان حاجی سلێمان
شوان داودی - گۆشه‌ی له‌ژێ چاویلكه‌وه‌
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved