»  شۆک
(35%)ـی هاوڵاتیانی هەرێم ئالودی جگەرەن
ئا/ رامان ساڵەیی

بەپێی ئامارێك زیاتر (35%)ـی هاوڵاتیانی دانیشتووی سنوری ئیداری هەرێمی كوردستان جگەرە دەكێشن و وەزارەتی تەندرستیش رێكاری نوێی بۆ رێگرتن لە فرۆشتنی جگەرە و نێرگەلە بە كەسانی خوار تەمەن 18 ساڵ دەگرێتەبەر.

جگەرەكێشان ئەو مادە كوشندە و زیانبەخشەیە، كە دوای ساڵانێكی زۆر لە هەوڵ و پێداگری رێكخراوی تەندروستی جیهانی، توانرا كارگەكانی بەرهەمهێنانی جگەرە ناچاربكرێن، بە نووسینی رستەی (جگەرەكێشانی هۆكاری سەرەكیە بۆ توشبوون بە نەخۆشیەكانی شێرپەنجە و دڵ و هەوكردنی سیەكانی مرۆڤ).
كۆمەڵەی نەهێشتنی جگەرەكێشان لە هەرێمی كوردستان، لە ئامارێكدا كە هەفتەی رابردوو بڵاویكردووە، تێیدا ئاماژەی بە زیادبوونی ڕێژەی جگەرەكێشان لە ناو دانیشتووانی هەرێمی كوردستان كردووە، بە شێوەیەك لەئێستادا زیاتر لە (35%)ـی هاوڵاتیانی هەرێم ئالودە بە جگەرەكێشان بوونە و ئەم رێژەیەش ساڵانە روو لە زیادبوون دەكات.
ئەمە ئامارەی كۆمەڵەی نەهێشتنی جگەرەكێشان لە كاتێكدایە، تادێت دیاردەی نێرگەلەكێشان بە شێوەیەكی بەرچاو روو لە هەڵكشان دەكات، كە بەپێی زانستی پزیشكی، زیانەكانی تەنها یەك نێرگەلەكێشان بە هێندەی زیانی (80) جگەرەیە.
دكتۆر محەمەد جەبار ، پسپۆڕی نەخۆشییەكانی گەدە و هەناوی؛ تایبەت بە (هەواڵ)، وتی:”جگەرەكێشان هۆكاری سەرەكیە بۆ توشبوون بە نەخۆشیەكانی شێرپەنجە و دڵ و هەوكردنی سیەكانی مرۆڤ و هاوكات هاوسەنگی لەشی مرۆڤ تێكدەدات”، روونیشیكردەوە:”جگەرەكێشان چەندە زیانی بۆ خودی جگەرەكێش هەیە، هێندەش زیانی بۆ كەسانی دەوروبەری هەیە”.
بە وتەی ئەو پزیشكە، ئەگەر لە كۆی حەوت كەس، یەك كەس جگەرە بكێشێت، ئەوانی تریش هەمان زیانیان بەردەكەوێت و وەك ئەوە وایە، هەر حەوتیان جگەرەكێش بن، ئاماژەی بەوەشدا:”دوكەڵ و نیكۆتینی جگەرە لەگەڵ هەوادا زوو كاردەكات و بۆ كەسانی تر دەگوازرێتەوە”.
بۆ رێگەگرتن لە كێشانی جگەرە و نێرگەلە وەزارەتی تەندرستی هەرێم، چەند رێكارێكی یاسایی گرتۆتەبەر، یەكێك لەو رێكارانەش قەدەغەكردنی فرۆشتنی جگەرە و نێرگەلەیە بە كەسانی خوار تەمەن (18) ساڵ.
دكتۆر خاڵس قادر؛ وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم، لە لێدوانێكیدا بۆ (هەواڵ)، رایگەیاند:”ئەو شوێنانەی نێرگەلەی تێدا دەكێرشێت یاخود دەفرۆشرێت، ئاگاداركراونەتەوە بەهیچ جۆرێك نابێت نێرگەلە بە كەسانی خوار تەمەن (18) ساڵ بفرۆشن، بە پێچەوانەوە رێوشوێنی یاسایی بەرامبەریان دەگیرێتەبەر”، باسی لەوەشكرد:”وەزارەتی تەندروستی بڕیاریداوە، چیتر مۆڵەت نەدرێتە ئەو كافتریایانەی كە نێرگەلەیان تێدا دەفرۆشرێت”.
ئەم رێكارانەی وەزارەتی تەندروستی، پشتی بە رێكارە جیهانیەكان لە پێناو رێگەگرتن لە زیادبوونی جگەرە و نێرگەلە كێشان بەستووە، بەڵام بەپێی بووچوونی چالاكوانێك، بڕیارەكەی وەزارەتی تەندروستی لەسەر ئەرزی واقیع جێبەجێ‌ ناكرێت.
كامەران عەلی؛ چالاكوانی كۆمەڵی مەدەنی، تایبەت بە (هەواڵ)، رایگەیاند:”بڕیارەكەی وەزارەتی تەندروستی هەنگاوێكی گرنگە، بەڵام لەسەر ئەرزی واقیع ناتوانرێت جێبەجێ‌ بكرێت”، هۆكارەكەشی بۆ ئەوە گەڕاندەوە؛ كە فرۆشتنی جگەرە و نێرگەلە لە هەرێم كوردستان بەربڵاوە و قەتیس نەكراوە، تا فرۆشیاران ناچار بە پابەندبوون بەو بڕیارە بكرێن.
كامەران عەلی؛ نموونەی ئەوە دەهێنێتەوە، كە لە هەرێمی كوردستان جگەرە بە شێوەی دەستگێڕ دەفرۆشرێت و چۆن دەتوانرێت ئەو بڕیارە بەسەر فرۆشیارێكی دەستگێڕی جگەرە جێبەجێ بكرێت، كە جگەرە بە كەسانی خوار تەمەن (18) ساڵ نەفرۆشێت.


‌ 671 جار بینراوه‌
2/11/2017 11:23:00 AM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved