»  پەڕەموچ
خوێندنەوەیەك بۆ كۆمەڵە چیرۆكی (سەحەر)ی سەلاحەددین دەمیرتاش
سەدیق سەعید رواندزی


1 - 2
لەپشت هەر نووسینێكەوە بەبڕوای من دەبێ پەیامێك هەبێت، نووسین بەگشتی و ئەدەبیات بەتایبەتی، بەرلەوەی چێژو ئستاتیكا بێت، بەرلەوەی تەكنیكی نووسینی دەقێك بێت، ئەوا گوتارو پەیامە كە تیایدا ئاراستەی وەرگر دەكرێت، واتە نووسەر لەڕێی نووسینەكانیەوە دنیابینی خۆی دەردەخات، نووسین بۆ من وەك خوێنەرێك گەیشتنە بەوپەیام و مەبەستانەی لەدووتوێی دەقدا خۆی بەرجەستە دەكات، بەو مانایەی ئەو نووسەرە چەند توانیویەتی لە دەقەكانیدا پەیامێك بگەیەنێت، بەدەر لەوەی ئەو پەیامە سیاسییە یا كۆمەڵایەتی، مرۆییە یانەتەوەیی، ئەوە گرنگە لەخزمەت مرۆڤایەتی بێت، واتە پەیامێك بێت ئامانج تیایدا جوانتكردنی بوون و ژیان بێت، یان سڕینەوەی هەموو ئەوخەوش و ناشرینیانە بێت كە دەشێ لە ژیانماندا بوونیان هەبێت،ئەوەی لە میانەی خوێندنەوەی دەقێكدا لە هزری خوێنەر دەمێنێتەوە، زمان و تەكنیكی نووسین نییە، ئستاتیكای وشە و فۆڕم نییە، بەڵكو پەیامی نووسینەكەیە،بەتایبەتیش لەدەقی چیڕۆك و ڕۆماندا كە ڕەگەزی گێڕانەوەیان تێدایە و بۆ گێڕەڕەوە كە خوێنەرە، ئامادەیی هەیە، بۆیە خوێنەر دوای خوێنەوەی هەردەقێك دەشێ ئەو پرسیارەی لا دروست بێت، كەچی لە پشتی ئەودەقەوە هەبوو؟ئەو نووسینە چ پەیامێكی ئاراستەی منی خوێنەر كرد؟ 
كۆمەڵە چیرۆكی (سەحەر)ی دەمیرتاش، هەڵگری ئەو پەیامەیە كەباسمان كرد، پەیامێك كە مرۆڤ دەكاتە چەقی باسەكان، پەیامێك كە پرسەكانی ئازادی و خۆشەویستی و جیاوازی چینایەتی و هەوڵدان بۆ سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەیی مرۆڤەكان لە ئاست نەتەوەیەكی دیكەی شۆفێنیدا لەخۆدەگرێت، پێشر ئێمە هەموومان دەمیرتاشمان وەك تێكۆشەرێك و خەباتگێڕێكی كوردی باكوور ناسیوە كە بەداخەوە ئێستا لە پای هەڵوێستە ئازادیخوازی و نەتەوەییەكانی لە زیندان دایە، بەڵام ئەمجارەیان لەڕێگەی چیڕۆكەكانییەوە دەمیرتاشێكی جیاواز دەناسین، جیاواز بەومانایەی وەك نووسەرێك دەیبینین كە پەیامێكی هەیەو مەبەستیەتی لەڕیگەی چیڕۆكەكانییەوە بیگەیەنێتە خوێنەر، ئەمجارەیان لەبڕی سیاسەت، بە ئەدەب ئەو پەیامە دەگەیەنێت، بەڵام پەیامێك دوور لە هەموو هزرێكی شۆفییانەو ڕاسیزمیانە، لەكۆی ئەوكۆمەڵە چیڕۆكەدا لەتاكە یەك شوێنیش هەست بە هزری شۆفێنییانەی دەمیرتاش ناكەین، بەڵكو بیركردنەوەكانی سنووری سیاسەت و ئایدۆلۆژییا و نەتەوە دەبڕن، ئەم چیڕۆكانە لە فۆڕمدا سادەن و لە زماندا ساكارن، گێڕانەوەكەیان لە ئاستێكدایە كە هەموو خوێنەرێك بە ئاسانی تێیان دەگات، ئەمە وێرای تەكنیكێكی جوان كە لەچیڕۆكەكانەوە هەستی پێدەكەین، ئەویش بیناكردنی چیڕۆكە لەنێو چیڕۆكێكی دیكەدا، كە مەبەستی ئەو نووسینەی ئێمە نییە، ئەوەی بۆ من وەك خوێنەرێك لەوچیڕۆكە سادانەوە جێگەی هەڵوەستەكردنە، تیمەی چیڕۆكەكانە، واتە ئەو بابەتانەی دەمیرتاش هەڵیبژاردوون و دواتریش بوونەتە پلوتی چیڕۆكەكان، كە پەیوەستن بەچەندین پرسی مرۆیی و فەلسەفی بۆنموونە وەك:( ئازادی و مافی مرۆڤ و ژنكوشتن وجیاوازی چینایەتی و بێكاری و كاركردنی منداڵان)و گەلێكی دیكەش، ئەوەی لەكۆمەڵە چیڕۆكی سەحەر جێگەی هەڵوەستەكردنە، ئەو پەیامەیە كە دەمیرتاش لەڕێگەی گێڕانەوەی ڕووداوەكان دەیگەیەنێتە خوێنەر، ئێمە دەیانجار گەواهیدەری دیاردەی كوشتنی ژنانین لە سەرخۆشەویستی و بەناوی كڕینەوەی شەڕەف، بەڵام ئایا پرسەكە لێرەدا كۆتایی دێت؟ بێگومان نەخێر بەڵكو دەبێ هەوڵی سڕینەوەی ئەو كلتوورە بدەین، ئەم هەوڵەش دەشێ لەڕێگەی گێڕانەوەی چیڕۆكێك بەرجەستە بكرێت، خوێنەر كاتێ چیڕۆكەكانی كۆمەڵە چیڕۆكی سەحەر دەخوێنێتەوە درك بەوپەیامە مرۆییە دەكات كە چیڕۆكنووس مەبەستیەتی لە پشتەوەی دەقەكانەوە ئاراستەی خوێنەری بكات، بۆنموونە:لە چەندین چیڕۆكدا دەمیرتاش باس لەوەدەكات كە كارەكتەرەكان خوێندنیان تەواو نەكردبوو،ناچاربوون لە پێناو ژیان كاربكەن، ئەمەش ئەو ڕاستییە دەردەخات كە دۆخی ژیانی كوردانی باكوور لە ڕووی نەتەوەیی و سیاسییەوە لەسایەی حوكمڕانی تورك لە چ دژواریی و سەختییەكدایە، دەنا منداڵێك دەبێ هەموو مافێكی بۆ دەستەبەر بكرێ بۆ ئەوەی بخوێنێت، نەك ناچار بەكاركردن بكرێت، بۆیە دەبینین ئەم چیڕۆكانە هەموویان فەزایەكی هاوبەشیان هەیەو ڕەنگدانەوەی ئەو بارودۆخە كۆمەڵایەتی و پەروەردەیی و ژیارییەن كە كوردانی باكوور سەدان ساڵە تاڵاوەكەی دەچێژن، بارودۆخێك كە تژییە لە دیاردەكانی (بێكاری_دابڕان لە پڕۆسەی خوێندن_نەبوونی خزمەتگوزاری_ زیندانیكردن و بوارنەدان بۆ گوزارشتكردن لە مافەكانییان)و چەندانی تریش كە لەدووتوێی چیڕۆكەكاندا هەستی پێدەكەین، كاتێكیش بەوردی ئەو چیڕۆكانە دەخوێنینەوە، باشتر لەو ئازارە قوڵە تێدەگەین، لە چیڕۆكی(پیاوەكەی ناخمان) چیڕۆكنووس باسی دوو كارەكتەر دەكات كە یەكێكیان ناوی عەبدڵا زەیدانە، ئەمانە لەزیندان دانەو زیندانەكەش هەر تەنها شوێنی ئەوان نییە، بەڵكو لەگەڵیان مێروولە وجاڵجاڵۆكە دەژین و ڕۆژانە پاڵەوانی چیڕۆكەكە دەیانبینێت، هاوكات لە سووچێكی گوێسەبانەی زیندانەكەشدا، دووباڵندە دەبینرێن كەلانەیەكییان بۆ خۆیان هەڵچنیوە، بەڵام ئەو باڵندانە جیاوازن، چونكە دەمیرتاش سیفەتی هوشیاری داوەتە پاڵ ئەو باڵندانە، بەوەی كەوەك حەزرەتی سولێمان قسەیان لەگەڵ دەكات و دەیاندوێنێت، بەڵام چیڕۆكەكە لێرەدا كۆتایی نایەت، بەڵكو دەست پێدەكات، پرسیار ئەوەیە بۆچی چیڕۆكنووسی ئەو سیفەتەی كە قسەكردنەو بەشێكە لە پرۆسەی هزری و مرۆڤ لە ئاژەڵ جیادەكاتەوە، داوەتە پاڵ باڵندەكان؟بێگومان بۆ ئەوەی باڵندەكانیش فێری بەرگری و یاخیبوون بكات، چونكە كاتێ پیاوانی دەوڵەت دێن داوا لەو جووت باڵندەیە دەكەن ئەو شوێنە جێبێڵن، چونكە بەبێ مۆڵەت لانەیان دروستكردووە، ئەوا باڵندەكان بە تایبەتیش مێیەكە بەو داوایە ڕازی نابێت وبەرگری دەكات، تا دواجار وازی لێدێنن، دەمیرتاش لەو چیڕۆكەی دەیەوێت پەیامی بەرگری لە ناسنامەو لانەكە هێمایە بۆ شوێن و شوێنیش بەشێكە لە نیشتمان، بگەیەنێتە هەموومان، بەوەی كە دەبێ داكۆكی لە زێدو لانەی هەمیشەییمان بكەین، كاتێكیش مێیەكە زۆرخورتر و جۆشتر لە نێرەكە ئەو شەڕە دەكات، ئەوا بە بڕوای من وەك خوێنەرێك چیڕۆكنووس ئاماژە بۆ ئازایەتی ژنی كورد لە باكوورو گەریلا ژنەكان دەكات، لە چیڕۆكی(سەحەر)دا، كە ئەم چیڕۆكە بۆتە ناونیشانی كۆمەڵە چیڕۆكەكەش، چیڕۆكنووس باس لە دیاردەی ژن كوشتن بە ناوی پاككردنەوەی شەڕەف دەكات، سەحەر كە كارەكتەری سەرەكی چیڕۆكەكەیە، لە ماڵەوە لەگەڵ دایك و خوشك و براكانی دەژیت، هاوكات كرێكاری كارگەیەكی ئامادەكردنی جل و بەرگیشە، لەشوێنی كارەكەی كەسێك دەناسێت بەناوی خەیری، سەحەر زۆر بەبێگەردی و ڕۆحیانە دەكەوێتە داوای خۆشەویستی خەیری و لە خەیاڵی خۆیدا، بینای ژیانێكی تازە و نوێدەكات كە لەگەڵ خەیری ماڵ دروستدەكەن، بەڵام بێ ئاگایە لە مەرامی گڵاوی خەیری كەلەپای خۆشەویستی ئەو خۆی شاردۆتەوە، بۆیە ڕۆژێكییان خەیری داوای لێدەكات بیگەیێنێتەوە ماڵ، سەحەریش چونكە خۆشی دەوێت و متمانەی پێیە، هەرچەندە گومانیش دەیگرێ، بەڵام لەگەڵی دەڕوا، دواتر دەبینێت خەیری دووهاوڕێی تریش لەگەڵدایەو دواجار لەبری ئەوەی بیگەیێننەوە ماڵ،  خەیری دەیباتە شوێنێكی دیكە و ئەو كارەی لەگەڵ دەكات كە مەرامی پیاوە نیازگڵاوەكانە، بۆیە سەحەر بەداخەوە دەبێتە قوربانی خۆشەویستییەكی ساختەو دواجاریش باجی ئەو كارەی دەدات و لەلایەن غانی باوكی و هادی برای، لە چۆڵەوانییەك دەكوژرێت، بەمەش ژن وەك قوربانی پیشان دەدرێت، هاوكات بەشێكی گەورەش لەو مەرامە شاراوەیەی پیاوان پیشاندەدات، كە هەمیشە بەناوی خۆشەویستییەوە دەریدەبڕن و دواجاریش ئامانج تیایدا، تێركردنی ڕەمەكە سێكسییەكانی خۆیانە، سەحەر لێرەدا پتر هێمایە بۆ هەموو ئەوانەی پاكانە خۆشەویستی ڕاستەقینە دەكەن نەك ژن كوشتن، كە بەداخەوە سەرەنجامیش بەهەڵە دائەبردرێن، لەچیڕۆكی(نازۆی پاككەرەودا) كارەكتەری چیڕۆكەكە كە ناوی نازۆیە، بەمنداڵی باوكی دەمرێت و بەخێوكردنی دەكەوێتە ئەستۆی دایكی، بۆیە دایكی لەڕێگەی كارەكەرییی ماڵانەوە، نازۆ پێدەگەیێنێت و گەورەی دەكات، كاتێكیش گەورە دەبێت دەیەوێت پاداشتی دایكی بداتەوە، بۆیە پێی دەڵێت ئیدی من كاردەكەم و نابێ تۆ چیتر كاربكەی، ڕۆژێك نازۆ لەڕێگەی چوونە سەركاری دەكەوێتە نێو خۆپیشاندانێكەوەو دواتریش ژەندرمەكانی تورك زامداری دەكەن، كاتێ بە ئەمبۆلانس دەیگوازنەوە بۆ نەخۆشخانە، لەوێش پیاوانی دەوڵەت وازی لێناهێنن و لەنەخۆشخانە بەدوای ناسنامەی ئەوانەدا دەگەڕێن كە لە خۆپیشاندانەكەدا زامداربوونە،سێڤگی كە پزیشكی نەخۆشخانەكەیە، دەیەوێت زامداربوونەكەی نازۆ ببەستێتەوە بەڕووداوێكی تر لە دەرەوەی سیاسەت، بۆیە بە پۆلیسەكان دەڵێت لە شوێنێك كەوتۆتە خوارەوە، وەلێ هێشتا پیاوانی دەوڵەت وازی لێناهێنن وسەرەنجام دەیگرن، ئەو ئەگەر چی بۆ ژیان و لەپێناو دایكیدا ویستی كاربكات، بەڵام چونكە لە باكوور توركیا بۆنی سیاسەت لەهەموو شوێنێك دەكەن، بۆیە دەیبەنە زیندان، بەڵام نازۆ لە زیندان فێری خۆڕاگری و باوەربەخۆبوون و گیانی قوربانیدان دەبێت لە پێناو كێشەیەكدا، بۆیە هەرگیز ناڕەزایەتی خۆی لەوە پیشاننادا كە بۆچی زیندانیكراوە. 
لەچیڕۆكی(وەك تێگەیشتوون وانییە) كارەكتەری چیڕۆكەكە ڕۆژێك ئەوەی بە خەیاڵ دادێت كە بە ملپێچەكەی خۆی بخنكێنێت، كارەكتەرەكە كەناوی(موستی)یە، ئەم كارە ناكات و پەشیمان دەبێتەوە، دواتر ویستی ژیانی بۆ دەگەڕێتەوە و نێرگزی خۆشدەوێت، بەڵام ئەڤینێك هەیە گەورەتر لە ئەڤینی نێوان ئەوان، كە ئەویش ئەڤینی نیشتمانە، موستی و نێرگز هەرتەنها بیر لە خۆشەویستی نێوانیان ناكەنەوە، بەڵكو ئەڤینێكی گەورەتر شك دەبن، كەئەویش نیشتمانە، بۆیە هەوڵدەدەن ئەڤینی خۆیان بكەنە پۆڵایەكی ڕەق، بەمەبەستی هاتنەوە بەگژ ستەمكاران و دنیای چەوسێنەراندا، دەمیرتاش چونكە ئازاری بێ نیشتمانی دەچێژێت، لە گەلێك لە چیڕۆكەكانی، ئەو ئازارە ڕەنگیداوەتەوە، لە چیڕۆكی(سڵاولەچاوڕەشەكان) دەمیرتاش باسی دووكارەكتەرمان بۆ دەكات كە ناویان حوسێن و جەمالە، ئەوانە تەمەنیان شانزە ساڵە، خوێندنیان تەواو نەكردووەو بۆ كاركردن ناچارن گوندەكەیان جێبێڵن و ڕووبكەنە شار، بۆیە دەبنە كرێكارو لە دروستكردنی باڵەخانەكانی شار كرێكاری دەكەن، چیڕۆكنووس واقیعی سەختی ژیانی ئەوانمان بۆ باسدەكات، كە دوای چەندین مانگ لە كاركردن كرێكەیان پێ نادەن، بۆیە ڕۆژێكییان بەمەبەستی وەرگرتنی ئەو مافەیان، هەموو كرێكارەكان ڕیزدەبەستن، بەڵام دواجار ژمێریارەكە ئاگاداریان دەكاتە‌وە كە دەبێ بچن لە ئیستەنبۆل كرێكەیان وەرگرن! لەم چیڕۆكەدا پەیامی ستەم لە كرێكاران وجیاوازی چینایەتی و سەرمایە دەبینرێت، ئەگەر بەپێی یاسا بێت، ئەوان نابێ هەركاربكەن، چونكە تەمەنیان هێشتا منداڵە، بەڵام وێرای ئەوەش ستەمیشیان لێدەكرێت، كاتێكیش هەردوو كرێكارەكە لە كارەكەیان تەواودەبن و ئەو باڵەخانە جێدێڵن كە پێشتر كاریان تێدا كردبوو، دیمەنێكی سەیرو هەژێنەر دەبینن، ئەوەیش ئەوەیە لەسەردیوی دەرەوەی باڵەخانەكە نووسراوە(زیندانی پیتی ،ف)، بەمەدا بۆیان دەردەكەوێت كە ئەو باڵەخانەیە كراوەتە زیندان، بۆیە نیگەران دەبن و هەست بە پەشیمانییەكی گەورە دەكەن، بەڵام هیچ  تاوانێكی ئەوانی تێدانییە، چونكە ئەوان لە پێناو ژیانیاندا ناچاربوونە كاربكەن، لە چیڕۆكی(كچی دەریا)دا، كارەكتەری چیڕۆكەكە ناوی مینایە، لەبەر بارودۆخی شەڕو ئەو وێرانكاریەی بەسەر سوریادا هاتووە، ناچاردەبێت لەگەڵ دایكی چونكە باوكی نەماوە شاری حەمما بەجێبێڵێت و بەقاچاغ لە ڕێگەی دەریاوە بچێتە هەندەران، بەڵام گەمییەكەیان لە نێودەریادا نغرۆ دەبێت و شەپۆلەكان تا بینە قاقایان دێت، بەم جۆرەلەنێودەریا دەمێنێتەوە تادواجارخۆی لێ دەبێتە پەری دەریا، دەمیرتاش لەو چیڕۆكەیدا پەنجە دەخاتە سەر ئەو برین و دیمەنە تراژیدیانەی كە بەهۆی شەڕەوە دروستدەبن كە پەڕاگەندەیی و بەناچاری جێهێشتنی نیشتمان یەكێكیانە،بەتایبەتیش لە سوریا.

‌ 750 جار بینراوه‌
5/8/2018 7:15:50 PM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved