»  پەڕەموچ
موزارت زۆرتر ئالوودەی موزیك بووە نەك مەی


 بەبۆچوونی هەندێك لە مێژوونووسان مۆزارت (1756ــ1791)ز خاوەنی شۆڕشی "فەلسەفەی موزیك"بە هۆی زیادەڕەوی لە مەینۆشی و خواردنی گرانبەهاو مێزی رازاوەوە كارامە بووە لە بواری موزیك و گەورەترین سیمفۆنیای جیهانی داهێناوە، بەڵام ئەكادیمستێكی تایبەت بە بواری نەخۆشییەكان لە كۆلێژی شاهانەی لەندەن ئێستا كار بە گەڕاندنەوەی شكۆی نۆشداری بۆ مۆزارتی موزیكژەنی نەمساوی دەكات.
د. جۆناتان نۆبڵ لە كتێبە نوێیەكەی بەناونیشانی (That Jealous Demon: My Wretched Health) دەڵێت مۆزارت بۆتە قوربانی مقۆمقۆی خەڵكی تر و بە هیچ شێوەیەك ئالوودەی مەینۆشی نەبووە. 
د. جوناپان نۆبڵ لەسەرەتای كتێبەكەی دەڵێت: لە راستیدا موزیكژەنی دەگمەن هەن ئالوودەی مەینۆشی بوونە، هاوكات دەڵێت:" ئەگەر هەركەسێك ئالوودەی مەینۆشی بوو ناتوانێت داهێنان لە بوارێكدا بكات تا بگاتە ئاستی جیهانیبوون". 
سەرەتا جوناتان نۆبڵ لە كتێبە تایبەتەكەی بەو نەخۆشییانەی كە هونەرمەندان بە گشتی و موزیكژەنە جیهانییە ناودارەكان بە تایبەت تووشیبوونە، لە رێگەی كۆمەڵە راپۆرتێكەوە كە لەدوای مردنیانەوە جێماوەو تێبینی پزیشكانی لەسەر نووسراوە، دەگمەنن ئەو هونەرمەندانەی كە ئەو بارودۆخانەیان بۆیان داتاشیوە. 
لە لێدوانێك بۆ رۆژنامەی تەلیگراف ناوبراو دەڵێت:" ئەگەری هەیە خواردنەوەی كهوول كاریگەری بەسەر هەستێكی سەیرەوە هەبێت، بەڵام هەرگیز نابێتە هۆی داهێنان لە بواری موزیك و شیعری جوان، بەڵكو بە پێچەوانەوە ئەنجامەكان نەرێنی دەبن". 
وێرای بانگەشەی زۆری نووسەرانی ژیاننامەی موزارت، نۆبڵ دەڵێت:" هیچ بەڵگەیەك نییە بۆ پشتراستكردنەوەی ئالوودەبوونی هەریەك لە مۆزارت، شۆبێرت، برامز، یان بیتهۆڤن بە مەینۆشییەوە". 
هاوكات دەڵێت لە سەرەتای لێكۆڵینەوەكانم لەسەر نەخۆشییەكانی ناوداران هەوڵمداوە نەخۆشییەكانی ئەو موزیكسازە جیهانیانە بدۆزمەوە، بەڵام هەر زوو گەیشتمەوە ئەوەی كە هیچ یەك لەم ناودارانە مەینۆش نەبوونە. 
جێی باسە گوڵڤانگ ئەمادیۆس مۆزارت داهێنەر لە هەموو كایەكانی نوسینی ئاوازو دانانی موزیك كە (22) كاری ئۆپرا، (41) سیمفۆنیا، زۆربەی بەرهەمەكانی پڕن لە تین و جوانی و رێچكەی موزیكی لە سەماكردنەوە گۆڕی بۆ بواری فەلسەفە، لە شاكارەكانی (سیمفۆنیای ژمارە (41)، جوبیتێر، دۆن جۆڤانی، شمشاڵە جادووییەكە، كۆزی ڤانتۆنی، لەگەڵ (18) كۆنسیرتی ئامێرەكانی وەك كلارنێت و كەمان و بیانۆ.). .ئەم ناودارە بەدرێژایی تەمەنی بەدەست نەخۆشیی زۆرەوە دەیناڵاند، وەك نەخۆشییەكانی گورجیلەو گرانەتاو بەكتیریای گەدەو هەوكردنی سییەكان. ناوبراو لە تەمەنی 35 ساڵیدا، ساڵی 1791 كۆچی دواییكردووە، بەبێ ئەوەی هیچ توێكارییەك بۆ تەرمەكەی بكرێت بەسێ رۆژ دوای مردنی ئینجا نێژراوە. 
ئەو نەخۆشییەی كە مۆزارت لەدوایین رۆژانی تەمەنی دووچاری بووە بەپێی گۆڤارێكی نۆشداری هۆڵەندی لە زانكۆی ئەمستردام بڵاوبوونەوەی پەتای هەوكردنی گەرووبووە لە شارەكەدا كە بەپێی تۆمارەكانی نەخۆشخانەكان زۆرێك لە خەڵكی شارەكەی لەناوداوە، نیشانەكانی ئەو پەتایە لەگەڵ گرفتە تەندروستیەكانی ناوبراو زۆر لێكنزیكبوونە بۆیە گومان ناكرێت دواجار هەر ئەو پەتایە بووبێتە هۆكاری گیان لەدەستدانی. 
بەپێی وتەی كەسە نزیكەكانی مۆزارت لەسەرەتادا گەرووی ئازاری داوەو دواتر دەوروبەری لێوەكانی هەویانكردووەو ئینجا هەستی بە گرژی ماسوولكەكانی زمانی كردووەو دواتر پێستەی لەلای گەردنییەوە پەڵە پەڵە سوورهەڵگەراوە كە دواجار بۆتە هۆی مردنی، صوفیا هابیل براژنی ناوبراو دەڵێت نەخۆشییەكە یبەشێوەیەك نارەحەتی كردبوو نەیدەتوانی سەری بەرزبكاتەوە، بۆیە هەمیشە نوێنی گۆرتبوو.. بەڵام تا دواچركە ساتەكانی ژیانی هۆشی لەدەستنەداوە.

‌ 140 جار بینراوه‌
5/26/2018 1:59:31 AM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved